Nefronlarda idrar oluşumu, böbreklerdeki kanın süzülerek atık maddelerden arındırılması ve vücut için yararlı maddelerin geri kazanılması işlemidir. Nefronlarda idrar oluşumu, şu üç aşamada gerçekleşir:
-
Süzülme: Bu aşamada, glomerulus kılcallarındaki kanın plazmasının, Bowman kapsülüne geçmesiyle süzüntü adı verilen bir sıvı oluşur. Süzüntüde su, glikoz, amino asitler, tuzlar, üre, ürik asit gibi küçük moleküller bulunur. Kan hücreleri, plazma proteinleri ve yağ gibi büyük moleküller ise Bowman kapsülüne geçemez. Süzülme, kan basıncının etkisiyle pasif taşımayla gerçekleşir.
-
Geri emilim: Bu aşamada, süzüntünün nefron kanallarından geçerken, vücut için yararlı maddelerin kana geri verilmesidir. Geri emilim, nefron kanallarını saran kılcal damarlarda aktif veya pasif taşımayla gerçekleşir. Geri emilim sayesinde su, glikoz, amino asitler, tuzlar, bikarbonat iyonları gibi maddeler kana geri emilirken, üre, ürik asit gibi atık maddeler süzüntüde kalır. Geri emilim ile süzüntünün yaklaşık %99’u kana geri döner.
-
Salgılama: Bu aşamada, kandan nefron kanallarına bazı maddelerin aktif taşımayla verilmesidir. Salgılama ile hidrojen iyonları (H+), potasyum iyonları (K+), amonyak (NH3), ilaçlar ve toksinler gibi maddeler süzüntüye salgılanır. Salgılama ile vücudun asit-baz dengesi ve osmotik dengesi sağlanır. Salgılama ile süzüntünün bileşimi değişir ve idrar haline gelir.
