Fosfolipitler, bir veya daha fazla yağ asidi, bir alkol grubu, bir fosfat grubu ve bunları birbirine bağlayan bir omurga molekülünden oluşan lipit (yağ) çeşitleridir. Fosfolipitler, hücre zarlarının (membranlarının) ana bileşenleridir. Fosfolipitler, suyu seven (hidrofilik) ve suyu sevmeyen (hidrofobik) kısımlardan oluşur. Suyu seven kısım, fosfat grubu ve alkol grubunu içerir. Suyu sevmeyen kısım, yağ asitlerini içerir.
Fosfolipitlerin omurga molekülüne göre iki temel tipi vardır: gliserofosfolipitler ve sfingofosfolipitler. Gliserofosfolipitlerin omurgası gliserol adlı bir alkoldür. Sfingofosfolipitlerin omurgası sfingozin adlı bir amino alkoldür.
Gliserofosfolipitler, hücre zarlarında en yaygın bulunan fosfolipit tipidir. Gliserofosfolipitlerde, fosfat grubuna bağlı olan alkol grubu farklı olabilir. Örneğin; kolin, etanolamin, inositol veya serin gibi. Bu alkol grupları, fosfolipitin özelliklerini ve fonksiyonlarını belirler.
Sfingofosfolipitler, hücre zarlarında az miktarda bulunan fosfolipit tipidir. Sfingofosfolipitlerde, fosfat grubuna bağlı olan alkol grubu genellikle kolindir. Sfingofosfolipitler, özellikle sinir sistemindeki sinir hücrelerinin yalıtım tabakası olan miyelin kılıfının yapısında önemli rol oynar.
Fosfolipitlerin görevleri şunlardır:
-
Hücre zarının yapısını ve esnekliğini sağlar.
-
Hücre zarının seçici geçirgenliğini sağlar.
-
Hücre içi ve hücre dışı sinyal iletimine katılır.
-
Hücre bölünmesinde ve büyümesinde rol alır.
-
Hormonların ve vitaminlerin taşınmasına yardımcı olur.
-
Enerji depolar.
