Türkiye, 36°-42° kuzey enlemleri ve 26°-45° doğu boylamları arasında, üç kıtanın kesiştiği bir konumda yer alır. Türkiye’nin toplam yüzölçümü 783.562 km²’dir. Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir. Kuzeyde Karadeniz, batıda Ege Denizi, güneyde Akdeniz bulunur. Türkiye’nin doğusunda ise Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan, İran, Irak ve Suriye gibi ülkeler vardır.
Türkiye’nin coğrafi konumu, yerleşim alanı olarak seçilmesinde etkili olan birçok faktörü belirler. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
İklim: Türkiye’de dört farklı iklim tipi görülür: Akdeniz iklimi, Karadeniz iklimi, Marmara iklimi ve karasal iklim. Bu iklim tipleri, Türkiye’de tarım faaliyetlerinin çeşitlenmesine ve gelişmesine olanak sağlar. Örneğin, Akdeniz ikliminin hakim olduğu bölgelerde zeytin, turunçgil, pamuk gibi ürünler; Karadeniz ikliminin hakim olduğu bölgelerde çay, fındık, mısır gibi ürünler yetişir. Tarım faaliyetleri, yerleşim alanı olarak seçilmede önemli bir etkendir. Çünkü insanlar geçim kaynağı olarak tarım yapan insanlar tarafından kurulduğu için iklim de yerleşme şeklini etkiler.
-
Yer şekilleri: Türkiye’de dağlar, platolar, ovalar gibi farklı yer şekilleri bulunur. Bu yer şekilleri, yerleşim alanı olarak seçilmede hem avantaj hem de dezavantaj sağlar. Örneğin, dağlar hem savunma hem de maden kaynakları açısından avantaj sağlarken, ulaşım ve tarım açısından dezavantaj oluşturur. Ovalar ise hem tarım hem de ulaşım açısından avantaj sağlarken, savunma açısından dezavantaj oluşturur. Yer şekilleri ayrıca nüfus yoğunluğunu da etkiler. Genellikle düz ve verimli olan ovalarda nüfus yoğunluğu fazla iken, engebeli ve verimsiz olan dağlık alanlarda nüfus yoğunluğu azdır.
-
Denize göre konum: Türkiye’nin üç tarafının denizlerle çevrili olması, yerleşim alanı olarak seçilmede önemli bir rol oynar. Denizler hem ulaşım hem de ticaret açısından avantaj sağlar. Örneğin, Türkiye deniz yoluyla Avrupa, Asya ve Afrika kıtalarındaki birçok ülkeyle ticaret yapabilir. Denizler ayrıca balıkçılık ve turizm gibi ekonomik faaliyetleri de geliştirir. Denizlerin iklim üzerinde de etkisi vardır. Denize yakın yerlerde sıcaklık farkları az iken, denize uzak yerlerde sıcaklık farkları fazladır. Bu durum karasallığın derecesini belirler.
-
Tarihi ve kültürel etkiler: Türkiye’nin bulunduğu alanın geçmişten bu yana yerleşim alanı olarak seçilmesinde tarihi ve kültürel etkiler de önemlidir. Türkiye, tarihte birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Örneğin, Hititler, Frigler, Lidyalılar, Persler, Romalılar, Bizanslılar, Selçuklular, Osmanlılar, Cumhuriyet gibi medeniyetler Türkiye’de iz bırakmıştır. Bu medeniyetler hem yerleşim yerlerinin kurulmasında hem de gelişmesinde etkili olmuştur. Örneğin, Anadolu’da kurulan ilk yerleşim yerlerinden biri olan Çatalhöyük, Neolitik Çağ’da tarım ve hayvancılığın gelişmesiyle ortaya çıkmıştır. Ya da İstanbul, Roma İmparatorluğu tarafından başkent seçilmesiyle önemli bir yerleşim yeri haline gelmiştir. Türkiye’de yaşayan insanlar da tarihi ve kültürel olarak farklı kökenlere sahiptir. Örneğin, Türkler, Kürtler, Araplar, Lazlar, Çerkezler gibi farklı etnik gruplar bu bölgede yaşar. Bu gruplar, kendilerine özgü gelenek, görenek, dil ve din gibi kültürel özelliklere sahiptir. Bu kültürel özellikler, yerleşim alanı olarak seçilmede rol oynar. Çünkü bu gruplar, kendilerine ait kültürel kimliklerini korumak için birbirlerinden ayrı yerlerde yaşamayı tercih eder.
Bu faktörlerin bir arada etkisiyle Türkiye’nin geçmişten bugüne insanlar tarafından yerleşim alanı olarak seçilmesine neden olur.
