2. Ünite Ölçme ve Değerlendirme Cevapları
A- Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere doğru sözcüğü/sözcükleri yazınız.
1. Şehir yerleşmelerinin yapı malzemesinin seçilmesinde doğal koşullarının etkisi daha azdır.
2. Köylerin sınırları içerisinde bulunan köyden daha küçük yerleşim alanlarına köyaltı yerleşmeleri adı verilir.
3. Nüfusu 1.000.000’un üzerindeki şehir yerleşmelerine metropol adı verilir.
4. Çukurova ve Güney Marmara ovalarında toprak verimli olduğu için yerleşmeler yoğundur.
5. Yer altı kaynaklarının çıkarıldığı ve işlendiği yerlerde maden şehirleri kurulmuştur.
B- Aşağıda yerleşmelerin dağılışını etkileyen bazı faktörler verilmiştir. Bu faktörleri doğal ya da beşerî olma durumuna göre eşleştirerek numaralarını noktalı alanlara yazınız.
6. Aşağıda yerleşmelerin dağılışını etkileyen bazı faktörler verilmiştir. Bu faktörleri doğal ya da beşerî olma durumuna göre eşleştirerek numaralarını noktalı alanlara yazınız.
A (2-5-6) B (1-3-4-7)
7. Sizce ilk insanlar mağaraları neden yerleşim alanı olarak kullanma ihtiyacı hissetmiştir?
Cevap: İlk insanlar, yaklaşık 2 milyon yıl önce Afrika’dan başlayarak dünyanın farklı bölgelerine yayılmışlardır. Devamı
8. Bitki örtüsünün gür olduğu ormanlık alanlar yerleşme için elverişli değildir. Bu alanların ekonomik faaliyetleri ve ulaşım olanakları yetersiz olması yerleşmeyi sınırlandırmıştır. Bitki örtüsünün yoğun olmasından dolayı dünyada yerleşmelerin sınırlandığı alanlardan örnekleri aşağıdaki alana yazınız.
Cevap:
Dünyada yerleşmelerin sınırlandığı ormanlık alanlardan bazı örnekler şunlardır:
-
Amazon Ormanları: Güney Amerika’nın büyük bir bölümünü kaplayan Amazon Ormanları, dünyanın en büyük ve en biyolojik çeşitliliğe sahip tropik yağmur ormanıdır. Bu ormanlar, yılda yaklaşık 2000 mm yağış alır ve ortalama sıcaklık 25 °C civarındadır. Amazon Ormanları, yaklaşık 400 yerli topluluğa ev sahipliği yapar. Ancak bu topluluklar, ormanların tahribatı, madencilik, tarım, hayvancılık, barajlar ve yollar gibi insan faaliyetleri nedeniyle tehdit altındadır. Amazon Ormanları, yerleşme için elverişli değildir, çünkü ormanların yoğunluğu, zorlu iklim koşulları, hastalık taşıyan böcekler ve vahşi hayvanlar gibi faktörler yaşamı güçleştirir.
-
Sibirya Ormanları: Asya’nın kuzeyindeki Sibirya bölgesi, dünyanın en büyük boreal orman kuşağını oluşturur. Bu ormanlar, yılın büyük bir bölümünde karla kaplıdır ve ortalama sıcaklık -5 °C civarındadır. Sibirya Ormanları, yaklaşık 40 yerli topluluğa ev sahipliği yapar. Ancak bu topluluklar, ormansızlaştırma, madencilik, petrol ve doğalgaz arama, küresel ısınma ve yangınlar gibi insan faaliyetleri nedeniyle tehdit altındadır. Sibirya Ormanları, yerleşme için elverişli değildir, çünkü ormanların yoğunluğu, soğuk iklim koşulları, donmuş topraklar ve ulaşım eksikliği gibi faktörler yaşamı güçleştirir.
-
Tropikal Ormanların Olduğu Yerler: Ekvator kuşağındaki Afrika, Asya ve Okyanusya kıtalarında tropikal yağmur ormanları bulunur. Bu ormanlar, yıl boyunca bol ve düzenli yağış alır ve ortalama sıcaklık 25 °C civarındadır. Tropikal ormanların olduğu yerlerde çok sayıda yerli topluluk yaşar. Ancak bu topluluklar, ormansızlaştırma, tarım, hayvancılık, madencilik ve avcılık gibi insan faaliyetleri nedeniyle tehdit altındadır. Tropikal ormanların olduğu yerler, yerleşme için elverişli değildir, çünkü ormanların yoğunluğu, nemli iklim koşulları, hastalık taşıyan böcekler ve vahşi hayvanlar gibi faktörler yaşamı güçleştirir.
9. Türkiye’nin Karadeniz kıyı kuşağında kırsal yerleşmelerin dağınık olmasında etkili olan faktörler nelerdir?
Cevap: Türkiye’nin Karadeniz kıyı kuşağında kırsal yerleşmelerin dağınık olmasında etkili olan faktörler şunlardır: Devamı
10. Türkiye’de Alacahöyük, Çatalhöyük ve Göbeklitepe gibi geçmiş dönemlere ait yerleşme kalıntıları, Türkiye’nin geçmişten günümüze insanlar tarafından yaşam alanı olarak tercih edildiğinin bir göstergesidir. Türkiye’nin geçmişten bugüne insanlar tarafından yerleşim alanı olarak seçilmesinin nedenleri neler olabilir?
Cevap: Türkiye’nin yerleşim alanı olarak seçilmesinin nedenlerini şöyle sıralayabiliriz: Devamı
C) Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.
11. Aşağıdakilerden hangisi yerleşmelerin yer seçimini etkileyen beşerî faktörlerden değildir?
A) Göç olgusu
B) Su kaynakları
C) Ulaşım olanakları
D) Ekonomik faaliyetler
E) Teknolojik gelişmeler
Cevap: B
12. Yağış miktarının yetersiz, sıcaklığın fazla olduğu çöl bölgeleri, yerleşmeleri sınırlandıran doğal faktörlerden birisidir.
Buna göre aşağıdaki kıtalardan hangisinde çöl bölgeleri yerleşmeyi sınırlandıran doğal faktörlerden birisi değildir?
A) Asya B) Avrupa C) Afrika D) Okyanusya E) Kuzey Amerika
Cevap: B
13. Aşağıdakilerden hangisi yerleşmelerin kırsal ya da kentsel olarak ayrımında kullanılan kriterlerden birisi değildir?
A) Nüfus miktarı
B) Nüfus yoğunluğu
C) Meskenlerin büyüklüğü
D) Sosyal yaşam olanakları
E) Yürütülen ekonomik faaliyetler
Cevap: C
14. Dağınık yerleşmelerde meskenler birbirinden uzak, araziye yayılmış ve patika yollar ile birbirine bağlanmıştır.
Yukarıdaki bilgiye göre dağınık yerleşmelerle ilgili;
I. alt yapı imkânlarının kısıtlı olması,
II. yerleşmelerin kapladığı alanın geniş olması,
III. meskenler arası ulaşım olanaklarının güç olması
gibi özelliklerden hangilerine ulaşılabilir?
A) Yalnız III B) I ve II C) I ve III D) II ve III E) I, II ve III
Cevap: E
15. Merkezî idarenin üstünlüğüne dayalı bir yönetim anlayışıyla yönetilen ve ülkedeki idari birimlerin (il, ilçe ve köy) merkezî idarenin devretmeyi uygun gördüğü yetkileri kullanabildiği, tek bir birim olarak yönetilen ülkelere üniter devlet denir.
I. Tek bayrağının olması
II. Merkezi bütçesinin olması
III. Yasama yetkisinin yalnızca TBMM’de olması
Yukarıdakilerden hangileri Türkiye’nin üniter bir devlet olduğunu kanıtlayan özelliklerindendir?
A) Yanlız I B) Yanlız III C) I ve II D) I ve III E) I, II ve III
Cevap: E
16. Türkiye’de toplam nüfusu 750.000 ve üzeri olan iller, büyükşehir statüsüne sahiptir.
Buna göre aşağıdaki illerden hangisi bü- yükşehir statüsünde değildir?
A) Manisa B) Yozgat C) Malatya D) Balıkesir E) Diyarbakır
Cevap: B
17. Türkiye’de idari statüsüne göre yerleşmeler köy, ilçe ve il olmak üzere üçe ayrılır. İdari statü aynı zamanda yerleşmelerin idari fonksiyonunu da belirler.
Buna göre Sakarya ili sınırları içerisinde bulunan aşağıdaki yerleşmelerden hangisinin idari fonksiyonu diğerlerinden farklıdır?
A) Karasu B) Hendek C) Sapanca D) Adapazarı E) Pamukova
Cevap: D
18. Yerleşmelerin fonksiyonel özellik sayısı arttıkça çevrelerindeki diğer yerleşmeler üzerindeki etkisi de artar.
Aşağıda verilen yerleşmelerden hangisinin çevresindeki diğer yerleşmelere etkisi diğerlerine göre daha fazladır?
A) İstanbul B) Konya C) Mardin D) Zonguldak E) Trabzon
