SIRA SİZDE
“Para” adlı metni okuyunuz ve soruyu cevaplandırınız.
PARA
Tarih boyunca malların takas ve değişimi için bakır çubuklar, değerli taşlar, deniz kabukları, çiftlik hayvanları gibi pek çok değişik varlık kullanılmıştır. Ancak uluslararası ticaret ilerledikçe mal değişiminin standart ve kolay bir biçimine ihtiyaç duyuldu. Paranın icadı, değeri üzerinde anlaşılmış sikkeler kullanılarak alışverişlerin daha hızlı yapılmasını sağladı. Para olarak nitelenebilecek ilk sikke, MÖ 700’lü yıllarda Lidya Kralı (Lidya şimdi Türkiye’dedir.) Giges (Giges) tarafından bastırıldı. Bu sikkeler, altın ve gümüşün doğal bir alaşımı olan elektrum adlı bir metalden yapılmıştı ve üzerinde kralın amblemi vardı.
Zamanla, alışverişe en uygun aracın metaller olduğu anlaşıldı. Sizce metallerin hangi özellikleri bunda etkili olmuştur?
Cevap:
Metallerin alışverişte kullanılmasını uygun kılan birkaç önemli özellik vardır:
-
Dayanıklılık: Metaller kolayca bozulmaz veya çürümez, bu da onları uzun süreli kullanım için ideal yapar.
-
Bölünebilirlik: Metaller, farklı değerlerdeki paraları basmak için istenilen boyutlara bölünebilir.
-
Taşınabilirlik: Metaller yüksek değere sahip olmalarına rağmen göreceli olarak hafif ve taşınabilir olabilir.
-
Eşdeğerlik: Metaller, özellikle altın ve gümüş gibi değerli metaller, genel olarak kabul gören bir değere sahiptir.
-
Nadir Bulunurluk: Değerli metallerin sınırlı bulunurluğu, onların değerini korumalarına yardımcı olur.
-
Tanınabilirlik: Metaller, üzerlerine basılan özgün işaretlerle kolayca tanınabilir ve sahteciliği önlemeye yardımcı olur.
Bu özellikler, metallerin para birimi olarak kullanılmasının pratik ve güvenilir olmasını sağlamıştır.
SIRA SİZDE
Sizce eski uygarlıkların hiyeroglif ve çivi yazısını kullanmaları, insanlık tarihine hangi yönlerden katkı sağlamış olabilir? Söyleyiniz.
Cevap:
Hiyeroglif yazısı, Eski Çağ’da kullanılan bir yazı sistemidir ve nesnelerin basitleştirilmiş resimlerine dayanır. Bu yazı terimiyle aynı zamanda resim yazısı ifade edilir. Tarihte en iyi bilinen örneği Mısır hiyeroglif yazısıdır. Peki, bu antik yazı sistemleri insanlık tarihine hangi yönlerden katkı sağlamış olabilir?
-
Bilginin Kayıt Altına Alınması: Hiyeroglif ve çivi yazısı, eski medeniyetlerin bilgiyi yazılı olarak kaydetmelerini sağladı. Bu sayede bilgi birikti ve bilimin bu bilgileri kullanarak teknolojinin gelişmesine katkıda bulunması mümkün oldu.
-
Kültürel Mirasın Korunması: Hiyeroglif ve çivi yazısı genellikle taş ve duvarlara yazılmıştır. Bu sayede doğa olayları, nem, rutubet, erozyon, yangınlar, seller gibi kötü etkilere rağmen silinmeden günümüze kadar ulaşmışlardır. Bu yazılar, eski uygarlıkların kültürel mirasını gelecek nesillere aktarmada önemli bir rol oynamıştır.
-
Dil ve İletişim Araçları: Hiyeroglif ve çivi yazısı, insanların farklı dillerde iletişim kurmasına yardımcı oldu. Bu yazı sistemleri, ticaret, hukuk, dini ritüeller ve günlük yaşamda kullanıldı. Örneğin, Mısır’daki tapınaklarda ve anıtlarda yazılan hiyeroglifler, tanrılara adanmış duaları içeriyordu.
-
Sanat ve Estetik: Hiyeroglif yazısı, aynı zamanda sanatsal ifade için kullanıldı. Anıtlarda ve mezar duvarlarında resim yazısıyla yapılan kabartmalar, estetik açıdan önemli eserler olarak günümüze ulaştı. Bu yazılar, sanatın ve estetiğin tarih boyunca nasıl evrildiğini gösteren önemli kanıtlardır.
Sonuç olarak, hiyeroglif ve çivi yazısı, insanlık tarihine hem bilgi hem de kültürel miras açısından büyük katkılar sağlamıştır. Bu yazı sistemleri, geçmişin izlerini günümüze taşıyan önemli araçlardır.
NELER ÖĞRENDİK?
GÖZDEN GEÇİRME
Anadolu ve Mezopotamya’da kurulan uygarlıkların her birinin en önemli özelliğini belirleyiniz. Bu özelliklerin insanlık için değeri üzerinde tartışınız…genel ağ adresinden yararlanarak bilgilerinizi kontrol ediniz.
Cevap:
Elbette! Anadolu ve Mezopotamya’da kurulan uygarlıkların her biri, insanlık tarihine farklı yönlerden katkı sağlamıştır. İşte bu uygarlıkların en önemli özellikleri ve bu özelliklerin insanlık için değeri:
-
Sümerler (Mezopotamya):
-
Yazılı Dilin İcadı: M.Ö. 3500’lerde yazıyı kullanan ilk devlet olan Sümerler, yazılı edebiyat alanında eserler verdi. Bu, bilginin kayıt altına alınmasını sağladı.
-
Matematik ve Astronomi Katkıları: Geometri ve aritmetiğin temellerini atmışlar, dört işlemi kullanmışlar ve ay takvimini oluşturmuşlardır.
-
Zigguratlar ve Tapınaklar: Tapınakların en üst katını gözlemevi olarak kullandılar. Bu, astronomi ve gözlem bilimine katkı sağladı.
-
Hititler (Anadolu):
-
Paranın İcat Edilmesi: Hititler, tarihte parayı icat eden ilk uygarlık olmuştur. Bu, ticaretin gelişmesine ve ekonomik yapıya katkıda bulundu.
-
Kanunlar ve Tarih Yazıcılığı: Hititler, gelişmiş kanunlar oluşturmuş ve yıllıklar yazarak ilk tarih yazıcılığını başlatmışlardır.
-
Kültürel Mirasın Korunması: İvriz ve Yazılıkaya kabartmaları gibi heykeltıraşlık eserleri günümüze kadar ulaşmıştır.
-
Frigler (Anadolu):
-
Fibula İğnesinin Bulunması: Frigler, ilk çengelli iğne olan "Fibula"yı icat etmişlerdir.
-
Meşruti Yönetim: Anadolu’da ilk meşruti yönetimi kurmuşlardır.
-
Ekonomik Düzen ve Ticaret: Ticarette paranın kullanılmasıyla takas yöntemi kalktı ve düzenli bir ekonomik yapı oluştu.
-
İyonlar (Anadolu):
-
Doğrudan Demokrasi: İyonlar, Anadolu’da ilk demokrasi yönetimini uyguladılar.
-
Kültürel ve Bilimsel Gelişim: İyonlar, bilim alanında ilerlemiş ve güneş saatinin bulunmasına katkıda bulunmuşlardır.
Bu uygarlıkların katkıları, insanlık için bilgi, kültürel miras, ekonomik yapı ve bilimsel gelişim açısından büyük önem taşımaktadır. Her biri, tarih boyunca insanlığın ilerlemesine katkı sağlamış ve iz bırakmıştır.
ÜRÜN DOSYASI
Yaşadığınız yerde, bu konuda geçen uygarlıklardan kurulmuş olanlar varsa onlarla ilgili bir araştırma yapınız. Yoksa istediğiniz bir uygarlığı araştırınız. Topladığınız bilgiler ve görsel materyallerden yararlanarak bir poster hazırlayınız. Çalışmanızı sınıfa getirerek arkadaşlarınızla paylaşınız. Ürün dosyanızda saklayınız.
Cevap:
ÖZ DEĞERLENDİRME
1. Anadolu’da ve Mezopotamya’da kurulan uygarlıkların isimlerini söyleyebilirim. X
2. Anadolu ve Mezopotamya’da kurulan uygarlıkların insanlık tarihine yaptığı katkılara örnek verebilirim. X
3. Uygarlıklardan günümüze kalan eserleri korumanın, kültürel mirasa duyarlı olmak anlamına geldiğini bilirim. X
