Ribozom biyogenezi, ribozom yapma sürecidir. Ribozomlar, protein sentezi yapan hücrenin en küçük organelleridir. Ribozomlar, ribozomal RNA (rRNA) ve ribozomal proteinlerden (r-proteinler olarak da adlandırılan RP’ler) oluşur. rRNA ve r-proteinlerin sentezlenmesi, birleştirilmesi ve olgunlaştırılması ribozom biyogenezi olarak adlandırılır.
Ribozom biyogenezi, prokaryotlarda ve ökaryotlarda farklı şekillerde gerçekleşir. Prokaryotlarda ribozom biyogenezi sitoplazmada gerçekleşir. Birçok ribozom gen operonu transkripsiyonu ile rRNA sentezlenir. rRNA molekülleri, r-proteinler ile birleşerek 30S ve 50S ribozom alt birimlerini oluşturur. Bu alt birimler, 70S ribozomu oluşturmak için bir araya gelir.
Ökaryotlarda ribozom biyogenezi hem sitoplazmada hem de çekirdekçikte gerçekleşir. Çekirdekçik, hücre çekirdeğinin içinde bulunan ve ribozom yapımından sorumlu olan zarsız bir yapıdır. Çekirdekçikte rRNA sentezlenir ve burada r-proteinler ile birleşerek 40S ve 60S ribozom alt birimlerini oluşturur. Bu alt birimler, çekirdek zarından sitoplazmaya geçer ve burada 80S ribozomu oluşturmak için birleşir.
Ribozom biyogenezi, hücrenin protein ihtiyacını karşılamak için çok önemli bir süreçtir. Ribozom biyogenezi ile ilgili herhangi bir bozukluk veya aksama, hücrenin büyümesini, bölünmesini ve işlevini etkileyebilir. Ribozom biyogenezi ile ilgili hastalıklara ribosomopati denir.
