Ayrıştırıcıların azot döngüsündeki rolü, ölü veya çürüyen organizmalardaki azotu amonyak haline getirerek geri dönüştürmektir. Bu amonyak toprağa döndürülür ve azot döngüsünün tekrar başlamasını sağlar.
Azot döngüsü, beş aşamalı bir işlemle sabit bir azot formunu üretir. İlk adımda, nitrojen tespit eden bakteriler atmosferden nitrojeni alır ve amonyak üretmek için kullanır. Diğer bakteriyel organizmalar, amonyak, nitratlar ve nitritler denilen bileşikleri üretmek için kullanır. Bu bileşikler oksijen ve azot içerir. Bitkiler, amino asitleri üretmek için nitratları ve nitritleri kullanır. Otçullar ve omnivorlar bitki yediğinde, bitkilerdeki amino asitleri kendi amino asitlerini yapmak için kullanırlar. Bu bileşikler proteinlerin yapı taşlarıdır.
Denitrifiye edici bakteriler denitrifikasyon denilen zıt bir sürece katılırlar. Bu bakteriyel organizmalar nitratı nitrojen gazına indirgeyerek gazı atmosfere geri bırakır. Nitrojen döngüsü yaşam için önemlidir çünkü çoğu organizma atmosferik nitrojen kullanamaz. Bu döngü, nitrojeni bitkilere amonyum iyonları, nitrat iyonları ve üre formunda sağlar. Daha sonra hayvanlar, bitki yiyerek veya bitki yiyen organizmalarla beslenerek ihtiyaç duydukları nitrojeni elde ederler.
