5. ÜNİTE DEĞERLENDİRME SORULARI
A. Aşağıdaki cümleleri kutucuklarda verilen kavramlardan uygun olanıyla tamamlayınız.
1. İslamiyet’ten önce Arabistan’da Hz. İbrahim’in dinini benimseyenlere Hanif denirdi.
2. İlk İslam donanması, halife Hz Osman zamanında kurulmuştur.
3. Halifelik Emeviler Dönemi’nden itibaren saltanata dönüşmüştür.
4. Abbasi Halifesi Mu’tasım Türkler için Samarra şehrini kurdurmuştur.
5. Endülüs’te doğan İslam bilgini İbn-i Rüşd Batı’da Averroes adıyla tanınmıştır.
6. Nizamiye Medresesinde müderrislik yapan Gazali İhyaü’l-Ulûmi’d-Din adlı eserinde Kur’an’a ve sünnete uygun bir hayat için önerilerde bulunmuştur.
7. Mısır’da kurulan Ihşidler Hicaz’a hâkim olan ilk Türk devleti olarak tarihe geçmiştir.
8. Selahaddin Eyyubi 1187 yılındaki Hıttin Savaşı’nı kazanarak Kudüs’ü Haçlılardan geri almıştır.
B. Aşağıdaki ifadelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
(Y) 1. Kur’an, Hz. Ebu Bekir Dönemi’nde çoğaltılmıştır.
(Y) 2. Abbasilerde askerlik işleri divan-ı beytü’l-mal tarafından yürütülürdü.
(D) 3. Müslümanların Avrupa’daki ilerleyişi, Puvatya Savaşı’nda Franklar tarafından durdurulmuştur.
(D) 4. İmanın esaslarının felsefe yoluyla kanıtlanmasıyla ilgili ilim dalına kelam denir.
(Y) 5. El Hamra Sarayı, İslam mimarisinin Mısır’daki en önemli örneklerinden biridir.
(D) 6. Mu’tezile ekolüne göre insanın iyi ve kötü davranışlarından Allah değil kendisi sorumludur.
(Y) 7. Tuleytula İslam medeniyetinin İran-Horasan havzasındaki önemli ilim merkezlerinden biridir.
(D) 8. Medreseden özel bir imtihanla mezun olan öğrencilere icazetname denilen diploma verilirdi.
C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. Suffe, hüsn-ü hat, Beytü’l-Hikme, cizye ve mu’îd kelimelerinin anlamlarını açıklayınız.
-
Suffe, Hz. Muhammed’in Kur’an’ı ve İslam’ın esaslarını öğreterek Medine’de ders verdiği yerdir. Suffe aynı zamanda bu derslere katılan fakir ve yoksul sahabelere de verilen isimdir.
-
Hüsn-ü hat, İslam sanatında süsleme ögelerinden bir diğeri olan yazı sanatıdır. Hüsn-ü hat denilen güzel yazı sanatı, Arap alfabesi ile yazılan çeşitli yazı stillerini kapsar. Hüsn-ü hat sanatçılarına hattat denir.
-
Beytü’l-Hikme, Abbasiler tarafından, 800’lü yılların başında, Bağdat şehrinde kurulan kütüphane ve çeviri merkezinden oluşan bir bilim merkezidir. Beytü’l-Hikme’de Antik Yunan, Roma, Hint ve İran uygarlıklarına ait eserler Arapçaya çevrilmiş ve İslam dünyasına tanıtılmıştır. Beytü’l-Hikme aynı zamanda bir akademi işlevi de görmüştür.
-
Cizye, İslam ülkelerinde gayrimüslimlerden alınan bir vergidir. Cizye vergisi, gayrimüslimlerin can ve mal güvenliğini sağlamak ve devlet hizmetlerinden yararlanmalarını sağlamak için alınmıştır. Cizye vergisi ödeyen gayrimüslimler askerlik yapmazlardı. Cizye vergisi ödeyemeyen veya ödemeyi reddeden gayrimüslimler ise zimmetten çıkarak savaşa katılırlardı.
-
Mu’îd, müderris yardımcılarına verilen isimdir. Mu’îdler, medreselerde müderrislerin verdiği dersleri tekrar ederler veya müzakere ederlerdi. Mu’îdler aynı zamanda talebelerin sorularını cevaplarlar veya müderrislere iletirlerdi. Mu’îdlik, müderrislik için bir basamak olarak görülürdü.
2. Avasım nedir? Açıklayınız
Cevap:
-
Avasım, Arapça kökenli bir kelime olup, aşime sözcüğünün çoğuludur. Korunmuş, sınırları çizilmiş ve müstahkem hale getirilmiş şehirler anlamına gelir.
-
Avasım, Abbasiler Devleti zamanında özellikle Bizans Devleti sınırında kurulan şehirlerdir. Bu şehirlere Sultan Bekov Han ve genelde savaşçı özellikleri dikkate alınarak Türkler yerleştirilmiştir.
-
Avasım şehirleri, Bizans ile Abbasi Devleti arasındaki sınırı oluşturan kentlerdir. Bu şehirlerde Türk komutanlar ve orduları Bizans saldırılarına karşı savunma yapmışlardır. Avasım şehirleri, 10. yüzyılın sonunda Bizans’ın eline geçmiştir.
-
Avasım şehrinin günümüzde Adana, Osmaniye, Kahramanmaraş çevresinde kurulduğu bilinmektedir.
3. Hz. Ömer İslam Devleti’nin teşkilatlanmasına yönelik olarak hangi düzenlemeleri yapmıştır?
Cevap:
4. İbn-i Sina’nın tıp alanında yaptığı çalışmalar nelerdir?
Cevap:
-
İbn-i Sina, tıp alanında çok yönlü ve derinlemesine çalışmalar yapmış, hem teorik hem de pratik bilgilerini eserlerine aktarmıştır.
-
İbn-i Sina’nın tıp alanındaki en önemli eseri “El-Kanun Fi’t-Tıb” (Tıp Kanunu) adlı beş ciltlik bir ansiklopedidir. Bu eser, antik Yunan ve İslam tıbbının bir sentezi olup, bin yıldan fazla bir süre tıp eğitiminde temel kaynak olarak kullanılmıştır.
-
İbn-i Sina, bu eserde anatomi, fizyoloji, hijyen, farmakoloji, materya medika, organik hastalıklar, ateşli hastalıklar, iltihaplar, kaşıntılar, cerrahi ve kırıklar, zehirlenmeler, cilt hastalıkları ve tedavi metotları gibi konuları ayrıntılı bir şekilde ele almıştır. Ayrıca 800’e yakın ilacı ve tesir mekanizmalarını tanıtmıştır.
-
İbn-i Sina’nın tıp alanındaki diğer eserleri arasında “El-Şifa” (Şifa), “El-Kısas” (Hikmetler), “El-Necat” (Kurtuluş), “El-Mübâhase” (Müzakere), “El-Mecmu” (Toplu Eserler) gibi kitaplar sayılabilir. Bu kitaplarda da felsefe, mantık, metafizik, ruhbilim, fizik, astronomi ve simya gibi bilim dallarıyla ilgili görüşlerini ortaya koymuştur.
5. Medine Sözleşmesi’yle devlet ve toplum hayatını ilgilendiren konularda hangi kararlar alınmıştır?
Cevap: Medine Sözleşmesi, Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicretinden sonra, Medine’de yaşayan Müslümanlar, Yahudiler ve pagan Araplar arasında imzalanan bir anlaşmadır. Bu anlaşma ile farklı dinlere mensup insanların bir arada barış ve huzur içinde yaşaması için bazı kurallar belirlenmiştir.
6. Cahiliye Dönemi Arap toplumunun özellikleri nelerdir?
Cevap:
-
Cahiliye Dönemi, İslam öncesi Arap toplumunun yaşadığı döneme verilen addır. Bu dönemde Araplar, tek ve yaratıcı bir Tanrı’nın yanında, onlara yarar ve düşmanlarına karşı üstün gelmelerini sağladıklarına inandıkları başka tanrılara da tapınıyorlardı.
-
Cahiliye Dönemi’ndeki Arap toplumunun temel özelliği olan kabile içi bağlılık ve başka kabilelere üstünlük duygusu, bitmez tükenmez kan davalarının ve savaşların da başlıca nedeniydi. Şiddet, yağmacılık, tutsakları köle olarak kullanma, özellikle kadının köleleştirilmesi ve bir mal gibi alınıp satılması olağandı.
-
Cahiliye Dönemi’ndeki Arap toplumunda edebiyat da gelişmişti. En fazla şiir yazılıyor ve okunuyordu. Şiirlerde memleket hasreti, aşk, özlem, kahramanlık ve yalnızlık gibi konular işleniyordu. En başarılı yedi şiir Kabe’nin duvarına asılıyordu.
-
Cahiliye Dönemi’ndeki Arap toplumunda zenginlik ve ırk, bir üstünlük ölçüsü kabul ediliyordu. Zengin olan kişiler mahkemelere rüşvet verdikleri için suçlu oldukları davalarda bile aklanıyorlardı. Fuhuş, alkol ve çapulculuk yaygındı. İnsanlar atalarıyla ve çocuklarının sayılarıyla övünüyorlardı.
7. İslam kültür ve medeniyetinin doğup geliştiği belli başlı İlmî havzalar hangileridir?
Cevap:Havzası, Suriye Havzası, Bağdat Havzası, Mağrip (Kuzey Afrika) Havzası, Mısır Havzası, Hicaz Havzası, İran-Horasan Havzası
8. İslam kültürünün Avrupa’ya etkilerine hangi örnekleri verebilirsiniz?
Cevap: Avrupalılar Müslümanların matematik, tıp, mühendislik, astronomi ve felsefede kendilerinden ileri olduğunu gördükçe İslam medeniyetini daha yakından tanımaya çalıştılar. Müslümanların ilim ve fenniyle tanışıp bunlardan sistemli bir şekilde faydalanmaya başladılar. Bu yolda ilk adımı atanlardan biri Rahip Raymond (Raymınd) oldu. Raymond, Endülüslü Müslümanların önemli ilim ve kültür merkezlerinden Tuleytula’nın 1085’te Hristiyanların eline geçmesinin ardından bu şehirde Avrupa’nın ilk Doğu ilimleri okulunu açtı. Ayrıca bir tercüme evi kurarak burada İslam âlimlerinin eserlerini Latinceye çevirtti. Böylece Avrupalılara İslam filozoflarının akılcılığı öne çıkaran düşüncelerini öğreterek Rönesans ve Reform hareketlerine zemin hazırladı
1. Metinde anlatılanlardan hareketle İslamiyet’in temel ilkelerinin neler olduğu hakkında hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz?
1) Allah’ın Birliğine İnanmak
2) Meleklere İnanmak
3) Kutsal Kitaplara İnanmak
4) Hz. Muhammed’in Allah’ın Elçisi ve Son Peygamber Olduğuna İnanmak:
2. Kureyş asilzadelerinin İslamiyet’in yayılmasını engellemek istemelerinin nedenleri neler olabilir?
Cevap: Kureyş, Hz. Peygamber (asm)’in mensup olduğu, İslâm’ın tebliğine ilk muhatap olan ve Kur’an’da adı geçen büyük Arap kabilesidir. Bu kabile asilzadeleri ticaret gelirleri girmesin, putlardan kazandıkları manevi ve maddi çıkarlar engellenmesin diye İslamiyetin yayılmasını engellemek istemişlerdir.
D. Aşağıdaki çoktan seçmeli soruları cevaplayınız.
1. İslam fizikçilerinden İbnü’l-Heysem’in optik alanındaki çalışmalarından yararlanan ünlü optikçi Snell “Snell Yasası” adıyla bilinen Işığın Kırılma Yasası’nı bulmuştur. Bu durum aşağıdaki yargılardan hangisine bir kanıt olarak gösterilemez?
A) Fen bilimleri İslamiyet’le birlikte ortaya çıkmıştır.
B) Avrupalı bilginler, Müslüman bilginlerin çalışmalarından yararlanmışlardır.
C) İslam bilginleri optik biliminin gelişimine katkıda bulunmuşlardır.
D) İslamiyet bilimsel gelişmelere açık bir dindir.
E) Bilim insanlığın ortak malıdır
Cevap: A
2.İslam Devleti’nin kurulması ve Hz. Muhammed’in bu devletin başkanlığını üstlenmesi aşağıdaki gelişmelerden hangisinin sonucunda olmuştur?
A) Hudeybiye Antlaşması’nın imzalanması
B) Hz. Muhammed’in peygamber olması
C) Mekke’nin fethedilmesi
D) Hicretin yapılması
E) Kur’an’ın tamamlanması
Cevap: D
3.Mısır’da kurulan ilk Türk devleti aşağıdakilerden hangisidir?
A) İhşîdîler B) Eyyubiler C) Memlûklular D) Tolunoğulları E) Fâtımiler
Cevap: D
4. I. Bedir Savaşı II. Sıffin Savaşı III. Nihavent Savaşı IV. Puvatya Savaşı V. Talas Savaşı
Yukarıda verilen savaşlardan hangisi veya hangileri, İslamiyet’in yayılışını ve gelişimini olumsuz yönde etkilemiştir?
A) Yalnız II B) I ve III C) II ve IV D) IV ve V E) II, III ve IV
Cevap: C
5. Dört Halife Dönemi tarihçiler tarafından “Cumhuriyet Dönemi” olarak adlandırılmıştır. Bunda, Dört Halife Dönemi’yle ilgili olarak aşağıda verilen gelişmelerden hangisi etkili olmuştur?
A) Divan teşkilatının kurulması
B) Kur’an-ı Kerim’in çoğaltılması
C) Arabistan’da siyasi birliğin sağlanması
D) Mahkemelere kadıların atanması
E) Halifelerin seçim yoluyla belirlenmesi
Cevap: E
6. Abbasiler Devletindeki divanlardan biri olan Divan-ı Tevki’nin görevi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Yüksek devlet görevlilerini yargılamak
B) Resmî yazışmaları yapmak
C) Ordunun ihtiyaçlarını gidermek
D) Gelir gider hesaplarını tutmak
E) Posta ve haberleşme işlerini yürütmek
Cevap: B
