Rüzgar, atmosferdeki hava hareketidir. Rüzgarın yönü, hava basıncının bölgeler arasındaki farklılığına bağlıdır. Genel olarak, rüzgar yüksek basınç alanından alçak basınç alanına doğru eser. Ancak, rüzgarın yönünü etkileyen başka faktörler de vardır. Bunlar:
-
Coriolis kuvveti: Dünya’nın dönüşü nedeniyle oluşan sanal bir kuvvettir. Bu kuvvet, rüzgarı kuzey yarım kürede sağa, güney yarım kürede sola doğru saptırır.
-
Sürtünme kuvveti: Rüzgarın yeryüzüne temas eden tabakası ile yeryüzü arasındaki sürtünmedir. Bu kuvvet, rüzgarın hızını azaltır ve yönünü değiştirir.
-
Jeostrofik rüzgar: Yükseklerdeki rüzgardır. Coriolis kuvveti ile basınç gradyanı kuvvetinin dengede olduğu durumda oluşur. Bu rüzgar, izobarlarla (eş basınç eğrileri) aynı yönde ve dik açıyla eser.
-
Termik rüzgar: Sıcaklık farklılıklarından kaynaklanan rüzgardır. Örneğin, gündüzleri denizden karaya, geceleri karadan denize esen meltemler termik rüzgardır.
-
Yerel rüzgar: Belirli bir bölgeye özgü olan ve iklim koşullarını etkileyen rüzgardır. Örneğin, Türkiye’de poyraz, lodos, karayel gibi rüzgarlar yerel rüzgardır.
Rüzgarın yönünü belirlemek için rüzgar gülü adı verilen bir araç kullanılır. Rüzgar gülü, 16 ana yönü gösteren bir çemberdir. Rüzgar gülünde N (kuzey), S (güney), E (doğu) ve W (batı) harfleri temel yönleri gösterir. Bu harflerin arasına E (doğu) veya W (batı) harfleri eklenerek ara yönler belirlenir. Örneğin, NE (kuzeydoğu), SW (güneybatı) gibi. Ara yönlerin arasına da N veya S harfleri eklenerek daha detaylı yönler belirlenir. Örneğin, NNE (kuzey-kuzeydoğu), ESE (doğu-güneydoğu) gibi.
Rüzgarın hızını ölçmek için ise anemometre adı verilen bir araç kullanılır. Anemometre, rüzgarın bir pervaneyi döndürme hızından yararlanarak rüzgar hızını gösteren basit bir ölçü aletidir.
