Zitvatorok Antlaşması, 11 Kasım 1606 tarihinde Osmanlı İmparatorluğu ile Avusturya Arşidüklüğü arasında imzalanmış bir barış antlaşmasıdır. 1593-1606 yılları arasındaki Osmanlı-Avusturya Savaşı’nı sona erdiren antlaşmadır. Osmanlı Devleti ve Avusturya Arşidüklüğü 15 yıl süren uzun bir savaştan sonra yorgun düşmüşlerdi. Ayrıca Osmanlı Devleti’nde ise Celali isyanları baş göstermişti. Antlaşma, Estergon-Komorin arasındaki Zsitva suyunun Tuna Irmağı 'na döküldüğü yerde imzalanmıştır. Antlaşmanın önemi, Osmanlı Devleti’nin artık eski gücünde olmadığını ve Avrupa’daki üstünlüğünü kaybettiğini göstermesidir.
Antlaşmanın maddeleri:
-
Eğri, Estergon, Kanije kaleleri Osmanlı’da, Raab (Yanıkkale) ve Komárom kaleleri ise Avusturyalılarda kalacaktır.
-
Avusturya bir kereye mahsus olmak üzere Osmanlı Devleti’ne 200.000 kuruş savaş tazminatı ödeyecek.
-
Avusturya arşidükü Osmanlı padişahına eşit sayılacaktır. Osmanlı Padişahı Avusturya Arşidükü 'ne Kutsal Roma İmparatoru ( Kayser veya Kaizer) unvanıyla hitap edecek, her üç yılda bir karşılıklı armağanlar gönderilecektir.
-
Avusturya’nın kendi elinde bulundurduğu Macaristan toprakları için ödemekte olduğu yıllık 30.000 dukalık vergi kaldırılacaktır.
-
Antlaşma 20 yıl süreyle geçerli olacaktır.
Zitvatorok Antlaşmasının Önemi
-
Osmanlı Devleti, savaşlarda gösterdiği başarıyı Celali isyanları ve İran savaşları sebebiyle barış görüşmelerinde gösterememiştir.
-
Osmanlı Devleti'nin Kanuni Sultan Süleyman döneminde kazandığı üstünlük Avusturya vasıtasıyla Avrupa üstündeki siyasi üstünlüğü sona ermiştir.
-
Osmanlı Devleti’nin Avusturya İmparatorluğu karşısındaki avantajını kaybettiği ilk antlaşmadır.
-
Bu Antlaşması ile Osmanlı Devleti Orta Avrupa'daki üstünlüğünü kaybederek, Avrupa’da bulunan devletlerle eşit düzeye gelmiştir.
-
Osmanlı Devleti’nin Prut Antlaşmasından sonra imzaladığı tek karlı anlaşmadır.
-
Osmanlının yükselme dönemi sona ermiştir.
-
Siyasi denklikler Osmanlı aleyhinde bozulmaya başlamıştır. Bundan sonra Osmanlı Devleti gücünü Avrupa üzerinde gösteremeyecektir.
-
Osmanlı’nın Avrupa’daki ilerleyişi durmuştur.
Zitvatorok Antlaşması Sonuçları
Osmanlı Devleti Zitvatorok Anlamasından 1699 yılında yapılacak olan Karlofça Antlaşmasına kadar Avrupa’daki egemen askeri üstünlüğü az da olsa devam ettirebilmiştir. Fakat daha öncesinde büyük çapta toprak kaybetmeyen Osmanlı Devleti 1699 Karlofça Anlaşması ile ilk kez geniş çapta toprak kaybı yaşayacaktır.
Zitvatorok Antlaşması ile birlikte Avrupa’daki güç dengesi Avusturya Arşidüklüğü lehine bozulmuştur. Osmanlı hem askeri egemenliğini kaybetmeye başlamış hem de bu duruma paralel bir şekilde diplomatik temaslar da yeni bir devre girmiştir.
