Canlıların yapısında yer alan temel bileşenler, organik ve inorganik bileşenler olarak iki gruba ayrılabilir. Organik bileşenler, canlılar tarafından üretilen ve karbon içeren bileşenlerdir. İnorganik bileşenler ise canlılar tarafından üretilemeyen ve karbon içermeyen bileşenlerdir. Bu bileşenler, canlıların yaşamsal faaliyetlerini sürdürmesi için çok önemlidir.
Organik bileşenlerin başlıcaları şunlardır:
-
Karbonhidratlar: Canlıların enerji verici kaynaklarıdır. Şeker, nişasta, glikojen, selüloz gibi çeşitleri vardır. Karbon, hidrojen ve oksijenden oluşurlar.
-
Yağlar: Canlıların enerji depolayan kaynaklarıdır. Doymuş yağlar, doymamış yağlar, fosfolipitler, steroidler gibi çeşitleri vardır. Karbon, hidrojen ve oksijenden oluşurlar.
-
Proteinler: Canlıların yapısal ve işlevsel kaynaklarıdır. Kaslar, saçlar, tırnaklar, enzimler, hormonlar, antikorlar gibi çeşitleri vardır. Karbon, hidrojen, oksijen, azot ve bazen kükürtten oluşurlar.
-
Nükleik asitler: Canlıların genetik bilgi taşıyan kaynaklarıdır. DNA ve RNA gibi çeşitleri vardır. Karbon, hidrojen, oksijen, azot ve fosfordan oluşurlar.
-
ATP: Canlıların enerji taşıyan kaynağıdır. Adenin, riboz ve üç fosfat grubundan oluşur.
-
Enzimler: Canlıların kimyasal reaksiyonları hızlandıran kaynaklarıdır. Protein yapısındadırlar.
-
Hormonlar: Canlıların vücut fonksiyonlarını düzenleyen kaynaklarıdır. Protein veya steroid yapısındadırlar.
-
Vitaminler: Canlıların büyüme ve gelişme için gereken kaynaklarıdır. A, B, C, D, E ve K gibi çeşitleri vardır.
İnorganik bileşenlerin başlıcaları şunlardır:
-
Su: Canlıların en çok bulunan bileşeni ve çözücüsüdür. Hidrojen ve oksijenden oluşur.
-
Mineraller: Canlıların hücre yapısına katılan ve metabolizmayı düzenleyen bileşenlerdir. Demir, kalsiyum, magnezyum, potasyum gibi çeşitleri vardır.
-
Asitler ve bazlar: Canlıların pH değerini etkileyen bileşenlerdir. Hidrojen iyonu (H+) veya hidroksil iyonu (OH-) içerirler.
-
Tuzlar: Canlıların ozmotik basıncını ayarlayan bileşenlerdir. Asitlerin ve bazların birleşmesiyle oluşurlar.
