Canlılarda çeşitliliğin temel nedeni genetik çeşitliliktir. Genetik çeşitlilik, bir canlı türü içindeki bireylerin genetik olarak birbirinden farklı olmasıdır. Genetik çeşitlilik, canlıların DNA moleküllerinde bulunan genlerin farklı kombinasyonlarından kaynaklanır. Genler, canlıların özelliklerini belirleyen ve ebeveynlerden yavrulara aktarılan kodlu bilgilerdir.
Genetik çeşitliliği sağlayan olaylar şunlardır:
-
Mutasyon: DNA molekülünde meydana gelen değişikliklerdir. Mutasyonlar, genlerin yapısını veya sayısını etkileyebilir. Mutasyonlar rastgele ve nadiren gerçekleşir. Mutasyonlar hem zararlı hem de yararlı olabilir. Zararlı mutasyonlar, canlının yaşama şansını azaltırken, yararlı mutasyonlar, canlının uyum sağlama ve evrimleşme yeteneğini artırır.
-
Rekombinasyon: DNA molekülünün parçalanması ve yeniden birleşmesidir. Rekombinasyon, genlerin yeni kombinasyonlarını oluşturur. Rekombinasyon, eşeyli üreme sırasında veya kromozomların krossing over adı verilen bir olayla karşılıklı parça değiştirmesiyle gerçekleşir.
-
Göç: Bir canlı popülasyonunun bir bölgeden başka bir bölgeye taşınmasıdır. Göç, popülasyonların gen havuzunu değiştirir. Gen havuzu, bir popülasyonda bulunan tüm genlerin toplamıdır. Göç eden bireyler yeni bölgedeki popülasyona yeni genler getirir veya göç eden bireyler eski bölgedeki popülasyondan genleri alır.
-
Seleksiyon: Doğal ortamda en uygun özelliklere sahip olan bireylerin hayatta kalma ve üreme şansının daha yüksek olmasıdır. Seleksiyon, doğal seçilim veya yapay seçilim şeklinde gerçekleşebilir. Doğal seçilim, doğal ortamın koşullarına göre en uygun özellikleri seçmesidir. Yapay seçilim ise insanların istedikleri özellikleri seçmesidir.
