Sanatsal metinlerin özellikleri şunlardır:
-
Edebi zevk uyandırmak amacıyla yazılır.
-
Öznel anlatım vardır.
-
Yargılar kanıtlanmak zorunda değildir.
-
Dil göndergesel işlevin yanı sıra heyecanı dile getirme, alıcıyı harekete geçirme vb. işlevlerde kullanılır.
-
Kurmaca gerçeklik vardır.
-
Üslup kaygısı ön plandadır.
-
Öyküleme, betimleme, kişileştirme, benzetme, abartma, çeşitli duyulardan yararlanma gibi anlatım teknikleri kullanılır.
-
Sanatsal metinlerin tek anlamı yoktur, sanatsal metinler çok anlamlıdır, her okunuşta yeni anlamlar kazanır.
-
Sanatsal metinlerde kelime ve cümlelerin yeri değiştirilemez.
-
Sanatsal metinlerde ileti önceden belirlenmiş, kurallaştırılmış, değişmez bir gerçek değildir.
-
Sanatsal metinlerde okura kendi düş gücüyle doldurabileceği boş alanlar bırakılır.
Sanatsal metinleri; coşku ve heyecanı dile getiren edebi metinler ve olay çevresinde gerçekleşen edebi metinler olmak üzere 2’ye ayırabiliriz. Olay çevresinde gerçekleşen edebi metinleri ise göstermeye ve anlatmaya bağlı metinler olmak üzere 2’ye ayırabiliriz.
Anlatmaya Bağlı Metinlerin Özellikleri
-
Yaşanmış ya da tasarlanmış gerçeklikten alınan bir olayın, bir anlatıcı tarafından yorumlanıp dönüştürülmesiyle oluşturulur.
-
“Olay örgüsü” bu metinlerde asıl unsurdur.
-
Anlatmaya bağlı metinlerde yapı; olay örgüsü, kişiler, yer, zaman gibi birimlerin bir düzen içerisinde verilmesiyle oluşur.
-
Bu metinlerde ilahî bakış açısı, kahraman anlatıcının bakış açısı ve gözlemci anlatıcı olmak üzere üç tip bakış açısı vardır.
Göstermeye Bağlı Metinlerin Özellikleri
-
Genel olarak dramatik metinler ve tiyatro olarak adlandırabileceğimiz bu tarz metinlerde, kurmaca olay ve olay örgüsünü, bir sahne düzeninde topluluk önünde canlandırmak esastır.
