İstek durumuna göre veya oluşum durumuna göre göçler, insanların göç etme kararlarının arkasındaki nedenlere göre sınıflandırılan göç türleridir. Bu sınıflandırmaya göre, göçler isteğe bağlı göçler ve zorunlu göçler olarak ikiye ayrılır.
İsteğe bağlı göçler, kişinin kendi isteği ile yaptığı göçlerdir. Bu tür göçler genellikle ekonomik, sosyal, kültürel veya eğitimsel fırsatları değerlendirmek, yaşam standartını yükseltmek, kariyer yapmak, kişisel veya inanç özgürlüğünü yaşamak gibi nedenlerle olur. İsteğe bağlı göçler hem ülke içinde hem de ülke dışında yapılabilir. Örneğin, bir öğrenci daha iyi bir eğitim almak için başka bir şehre veya ülkeye gidebilir.
Zorunlu göçler, kişinin yaşadığı yerden ayrılmak zorunda kaldığı göçlerdir. Bu tür göçler genellikle savaş, iç karışıklık, baskı, zulüm, doğal afet, çevresel bozulma gibi nedenlerle olur. Zorunlu göçler de hem ülke içinde hem de ülke dışında yapılabilir. Örneğin, bir aile deprem sonucu evsiz kalırsa başka bir yere taşınmak zorunda kalabilir.
İstek durumuna göre veya oluşum durumuna göre göçlerin hem olumlu hem de olumsuz sonuçları vardır. Göç eden insanlar yeni yerlerde yeni fırsatlar, deneyimler ve kültürler kazanabilir, gelir düzeyini artırabilir, yaşam kalitesini iyileştirebilir. Ancak aynı zamanda uyum sorunları, ayrımcılık, yabancılaşma, sosyal ve kültürel bağların kopması gibi sorunlarla da karşılaşabilir. Göç veren yerlerde nüfus azalması, iş gücü kaybı, sosyal hizmetlerin bozulması gibi olumsuz etkiler görülebilir. Göç alan yerlerde ise nüfus artışı, altyapı yetersizliği, konut sorunu, çevre kirliliği gibi olumsuz etkiler ortaya çıkabilir. Ayrıca sosyal ve kültürel çeşitlilik, yeni iş gücü potansiyeli, ekonomik canlanma gibi olumlu etkiler de görülebilir. Göçlerin sonuçlarını azaltmak için uygun politikalar uygulanmalıdır.
