4. yüzyılda gerçekleşen kavimler göçü, tarihteki en büyük kitlesel göç hareketlerinden birisidir. Türk topluluklarının ana yurtlarından ayrılarak Avrupa Kıtası ve Asya Kıtası’nın batısına doğru başlattıkları göçe kavimler göçü denir. Orta Asya’dan, Türklerin de içinde yer aldığı tarihin en büyük göç hareketi sırasında kavimler birbirlerini batıya doğru iterek Avrupa’ya kadar ulaşmış ve çok sayıda kavim yer değiştirmiştir. Bu göçün sonucunda Avrupa kıtasının siyasi yapısı değişmiş, yeni ırk ve milletler ortaya çıkmıştır.
Türklerin Orta Asya’dan göç etmelerinde etkili olan faktörler şunlardır:
-
Ekonomik faktörler: Türkler, Orta Asya’da hayvancılıkla geçinen göçebe bir toplumdu. Ancak iklim değişikliği, kuraklık, salgın hastalıklar ve nüfus artışı gibi nedenlerle hayvanlarını besleyecek otlaklar bulmakta zorlandılar. Ayrıca tarım arazileri de verimsizleşti ve tarımsal üretim azaldı. Bu durum Türkleri, daha elverişli coğrafyalara göç etmeye itti.
-
Sosyal faktörler: Türk boyları arasında siyasi anlaşmazlıklar, iktidar mücadeleleri ve savaşlar çıktı. Bu da Türkleri birlikten uzaklaştırdı ve bazı boylar diğer bölgelere yerleşti. Ayrıca kentlerdeki sosyal imkanlar, eğitim ve sağlık hizmetleri de Türkleri Orta Asya’dan çekti.
-
Siyasi faktörler: Türklerin cihan hakimiyeti düşüncesi, onları yeni topraklar fethetmeye ve geniş coğrafyalara yayılmaya teşvik etti. Özellikle Çin, Kitan ve Moğol gibi komşu devletlerin baskısı ve saldırıları da Türkleri savunma ve direnme amacıyla göçe zorladı.
