Osmanlı’da Kadınlar Saltanatı Dönemi, Osmanlı İmparatorluğu’nda haseki sultanların, valide sultanların veya hanım sultanların devlet yönetimine müdahale etmeleri, zaman zaman bizzat devleti yönettikleri döneme verilen bir addır. Bu dönem Kanuni Sultan Süleyman’ın eşi Hürrem Sultan’la başlamış ve Köprülü Mehmet Paşa’nın sadrazam oluşuna kadar devam etmiştir. Bu dönemde kadınlar, padişahların eşi, annesi veya kızı olarak devlet işlerinde etkili olmuş, bazı padişahları yönlendirmiş, bazılarını tahttan indirmiş veya tahta çıkarmışlardır. Kadınlar Saltanatı Dönemi’nde öne çıkan kadınlar şunlardır:
-
Hürrem Sultan: Padişahla nikah yapmış tek haseki sultandır. Padişahın danışmanı olarak devlet işlerinde söz sahibi olmuş, oğullarının tahta çıkmasını sağlamıştır.
-
Mihrimah Sultan: Hürrem Sultan ve Kanuni Sultan Süleyman’ın kızıdır. Babasının ve kardeşi II. Selim’in danışmanlığını yapmış, devlet işlerinde aktif olmuştur.
-
Nurbanu Sultan: II. Selim’in eşi ve III. Murat’ın annesidir. Venedik asıllıdır ve Venedik ile barışçıl ilişkiler kurmuştur. Oğlunun padişahlığında valide sultanlık yapmıştır.
-
Safiye Sultan: III. Murat’ın eşi ve III. Mehmet’in annesidir. Arnavut asıllıdır ve Avrupa ile ilişkiler geliştirmiştir. Oğlunun padişahlığında valide sultanlık yapmıştır.
-
Kösem Sultan: I. Ahmet’in eşi ve IV. Murat, I. İbrahim ve IV. Mehmet’in annesidir. Yunan asıllıdır ve Osmanlı tarihinde en uzun süre valide sultanlık yapmıştır. Oğullarının padişahlıklarında devlet işlerinde büyük rol oynamıştır.
-
Turhan Sultan: I. İbrahim’in eşi ve IV. Mehmet’in annesidir. Ukrayna asıllıdır ve Kösem Sultan’la rekabet etmiştir. Oğlunun padişahlığında valide sultanlık yapmıştır.
