Nüfus artış oranı, bir yıl içinde nüfusun yüzde olarak ne kadar arttığını veya azaldığını gösteren bir ölçüttür. Nüfus artış oranı, doğum oranı ve ölüm oranı arasındaki farka bağlıdır. Doğum oranı yüksek, ölüm oranı düşük olan ülkelerde nüfus artış oranı yüksek olur. Doğum oranı düşük, ölüm oranı yüksek olan ülkelerde nüfus artış oranı düşük olur.
Nüfus artış oranlarının düşük olduğu ülkeler genellikle gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerdir. Bu ülkelerde nüfusun yaşlanması, eğitim seviyesinin yükselmesi, kadınların iş hayatına katılımının artması, doğum kontrol yöntemlerinin yaygınlaşması, gelir düzeyinin yükselmesi ve tüketim alışkanlıklarının değişmesi gibi faktörler doğum oranını azaltmaktadır. Ayrıca, sağlık hizmetlerinin iyileşmesi, yaşam süresini uzatmakta ancak yaşlı nüfusun bakım ihtiyacını da artırmaktadır.
Nüfus artış oranlarının düşük olduğu ülkelerden bazıları şunlardır:
-
Japonya: Nüfus artış oranı -0,3’tür. Nüfusun yaklaşık %28’i 65 yaş ve üzeridir. Doğurganlık oranı 1,4’tür. Nüfusun azalması ve yaşlanması ekonomik ve sosyal sorunlara yol açmaktadır.
-
İtalya: Nüfus artış oranı -0,15’tir. Nüfusun yaklaşık %23’ü 65 yaş ve üzeridir. Doğurganlık oranı 1,3’tür. Nüfusun azalması ve yaşlanması iş gücü piyasası ve sosyal güvenlik sistemi üzerinde baskı yaratmaktadır.
-
Almanya: Nüfus artış oranı -0,2’dir. Nüfusun yaklaşık %22’si 65 yaş ve üzeridir. Doğurganlık oranı 1,6’dır. Nüfusun azalması ve yaşlanması emeklilik yaşını yükseltmeyi ve göç politikalarını değiştirmeyi gerektirmektedir.
-
ABD: Nüfus artış oranı 0,6’dır. Nüfusun yaklaşık %16’sı 65 yaş ve üzeridir. Doğurganlık oranı 1,7’dir. Nüfus artış hızı tarihi düzeylerin altındadır ve göç hareketleri ile dengelenmektedir.
-
Rusya: Nüfus artış oranı 0,04’tür. Nüfusun yaklaşık %15’i 65 yaş ve üzeridir. Doğurganlık oranı 1,8’dir. Nüfusun azalması ve yaşlanması nedeniyle hükümet doğum teşvikleri ve göç kolaylıkları sunmaktadır.
