Başkalaşım (metamorfik) kayaçlar, başka kayaçların yüksek basınç, sıcaklık veya kimyasal etkiler altında değişime uğraması sonucu oluşan kayaçlardır. Başkalaşım kayaçları, genellikle katmanlı, damarlı veya kristalli bir yapıya sahiptir. Başkalaşım kayaçları, Türkiye’nin farklı bölgelerinde yaygın olarak bulunur .
-
Başkalaşım kayaçlarının isimleri, oluşum şekillerine ve bileşimlerine göre değişir. Başkalaşım kayaçlarının başlıcaları şunlardır :
-
Mermer: Kireçtaşı veya dolomit gibi kalsiyum içeren kayaçların yüksek basınç ve sıcaklık altında değişime uğraması sonucu oluşan beyaz veya renkli bir kayaçtır. Mermer, sanat, mimari ve inşaat gibi alanlarda kullanılır. Örneğin, Afyonkarahisar’da bulunan Afyon mermeri, Türkiye’nin en ünlü mermeridir .
-
Kuvarsit: Kumtaşı gibi silisyum içeren kayaçların yüksek basınç ve sıcaklık altında değişime uğraması sonucu oluşan sert ve kristalli bir kayaçtır. Kuvarsit, cam, seramik ve elektronik gibi alanlarda kullanılır. Örneğin, Konya’da bulunan Karapınar kuvarsiti, Türkiye’nin en kaliteli kuvarsitidir .
-
Şist: Kiltaşı gibi kil içeren kayaçların yüksek basınç ve sıcaklık altında değişime uğraması sonucu oluşan katmanlı ve parlak bir kayaçtır. Şist, çatı kaplama, izolasyon ve süsleme gibi alanlarda kullanılır. Örneğin, Ankara’da bulunan Beypazarı şisti, Türkiye’nin en yaygın şistidir .
-
Gneis: Granit gibi magmatik kayaçların yüksek basınç ve sıcaklık altında değişime uğraması sonucu oluşan damarlı ve kristalli bir kayaçtır. Gneis, inşaat, yol yapımı ve süsleme gibi alanlarda kullanılır. Örneğin, Erzurum’da bulunan Palandöken gneisi, Türkiye’nin en dayanıklı gneisidir .
