Yapay göller, insan yapımı olan ve akarsuların önünün barajlarla kesilmesi sonucunda oluşan göllerdir. Yapay göller, hem doğal hem de beşerî açılardan önemlidir.
Yapay göllerin özellikleri şunlardır:
-
Yapay göller, sulama, enerji üretimi, sel kontrolü, ulaşım, turizm gibi amaçlarla kullanılır. Örneğin, Atatürk Baraj Gölü, Türkiye’nin en büyük yapay gölüdür ve Güneydoğu Anadolu Projesi’nin en önemli parçasıdır. Bu göl, hem tarımsal sulama hem de hidroelektrik enerji üretimi için kaynak sağlar.
-
Yapay göller, birçok bitki ve hayvan türüne ev sahipliği yapabilir. Özellikle balıkçılık için önemli bir potansiyel oluşturur. Yapay göllerde sazan, alabalık, levrek gibi balık türleri yetiştirilebilir. Ayrıca, yapay göllerin kıyısında bulunan sulak alanlar, kuşlar için önemli bir yaşam alanıdır. Örneğin, Oymapınar Baraj Gölü, Türkiye’nin en zengin biyolojik çeşitliliğine sahip yapay göllerinden biridir. Bu gölde 25 balık türü ve 200 kuş türü yaşar.
-
Yapay göller, doğal dengenin bozulmasına da neden olabilir. Yapay göllerin oluşturulması için büyük alanlar su altında bırakılır. Bu da yerleşimlerin, tarım alanlarının, ormanların, tarihi ve kültürel değerlerin kaybolmasına yol açabilir. Ayrıca, yapay göllerde biriken suyun ağırlığı, yer kabuğunda gerilme ve kırılmalara neden olabilir. Bu da deprem riskini artırabilir. Örneğin, Karakaya Baraj Gölü’nün oluşturulması için 90 köy ve 15 bin hektarlık tarım alanı sular altında kalmıştır. Bu gölün deprem aktivitesini tetiklediği de iddia edilmiştir.
