Ozonun atmosferde azalmasının nedenleri şunlardır:
-
Atmosfere salınan bazı gazlar ozon moleküllerinin parçalanmasına neden olur. Bu gazlar arasında hidroksil (OH-), azotmonoksit (NO), klor (Cl) ve brom (Br) sayılabilir. Bu gazlar hem doğal süreçler sonucunda hem de insan faaliyetleri sonucunda atmosfere karışırlar.
-
İnsan faaliyetleri sonucunda atmosfere karışan ve ozon moleküllerinin parçalanmasına neden olan maddelerin başında kloroflorokarbonlar (CFC’ler) gelir. Bu moleküller kolaylıkla atmosferin üst katmalarına ulaştıktan sonra güneş ışınları tarafından parçalanır ve ozon moleküllerinin oksijen moleküllerine dönüşmesine neden olan maddeler ortaya çıkar. Bir klor atomu tekrar tekrar tepkimeye girerek çok sayıda ozon molekülünün parçalanmasına neden olur.
Atmosferin üst tabakalarındaki ozon ile yeryüzüne yakın tabakalardaki ozon arasında çevre kirliliği ve canlılara etki açısından şu farklar vardır:
-
Üst tabakalardaki ozon, güneşten gelen zararlı morötesi ışınları soğurarak yeryüzünü koruyan bir kalkan görevi görür. Bu ozonun azalması, morötesi ışınların yeryüzüne ulaşmasını artırır ve canlılara zarar verir. Örneğin, cilt kanseri, göz hastalıkları ve bağışıklık sistemi bozukluklarına neden olabilir.
-
Yeryüzüne yakın tabakalardaki ozon ise kendisi zararlı bir gazdır. Bu ozon, güneş ışınlarının etkisiyle havadaki kirleticilerden oluşur. Bu ozonun artması, solunum yolu tahrişine, astıma ve akciğer hastalıklarına neden olur. Özellikle çocuklar, yaşlılar ve kronik solunum hastalığı olanlar bu etkilere daha duyarlıdır.
