Şemâil kelimesi, sözlükte “huy, tabiat, seciye, ahlâk” gibi anlamlara gelir. Terim olarak ise Hz. Peygamber’in (s.a.v.) fizikî ve ahlâkî özelliklerini ifade eden bir ilim dalı ve bu konuda yazılan eserlerin ortak adıdır. Şemâil ilmi, Kur’an ve hadislerde yer alan Peygamberimizin dış görünüşü, özel hayatı ve yüce ahlâkı ile ilgili bilgileri derleyip açıklayan bir ilimdir. Şemâil kelimesini bu anlamda ilk kullanan âlimin İmam Tirmizî olduğu söylenir.