Merceklerde özel ışınlar, merceklerin oluşturduğu görüntünün yeri ve özelliklerini belirlemeye yarayan ışınlardır.
Bunlar şunlardır:
-
Asal eksene paralel gelen ışın: Yakınsak merceklerde odak noktasından, iraksak merceklerde uzantısı odak noktasından geçecek şekilde kırılır.
-
Odak noktasından gelen ışın: Yakınsak merceklerde asal eksene paralel, iraksak merceklerde uzantısı asal eksene paralel olacak şekilde kırılır.
-
Merkezden geçen ışın: Her iki tür mercekte de yönü değişmeden geçer.
-
Merkezin dışından gelen ışın: Yakınsak merceklerde odak ile merkez arasından, iraksak merceklerde uzantısı odak ile merkez arasından geçecek şekilde kırılır.
-
Odak ile mercek arasından gelen ışın: Yakınsak merceklerde uzantısı aynı taraftaki asal ekseni keserek, iraksak merceklerde aynı taraftaki asal ekseni kesen uzantısından geçecek şekilde kırılır.
