Lümen (lm), bir ışık kaynağının ne kadar ışık yaydığının bir ölçütüdür. Genellikle aydınlatma sistemlerinde (LED, ampul vb.) parlaklığın bir ölçütü olarak kullanılır. Bir ışık kaynağının lümen değeri ne kadar yüksekse kaynak o kadar parlaktır.
Lümen, ışık akısı ile ilgili bir kavramdır. Işık akısı, bir ışık kaynağından bir yüzey üzerine gelen ışık miktarına denir. Bir mum şiddetindeki bir kaynağın bir metre mesafede bulunan 1 m2 lik bir yüzeye dik olarak gönderdiği ışık akısına (miktarına) bir lümen denir.
Lümen hesabı yapmak için, ışık kaynağının gücü (watt), dalgaboyu (nanometre) ve insan gözünün duyarlılık eğrisi gibi faktörleri dikkate almak gerekir. Basitçe söylemek gerekirse, aynı güçteki iki ışık kaynağı arasında, insan gözünün daha duyarlı olduğu dalgaboyunda olan daha fazla lümen üretir. Örneğin, yeşil renkli bir LED ile kırmızı renkli bir LED arasında, yeşil renkli olan daha fazla lümen üretir.
Lümen ile karıştırılmaması gereken bir diğer kavram ise lükstür. Lüks, birim yüzeye düşen ışık akısının miktarını ifade eder . Yani lüks, aydınlanma şiddetini ölçerken, lümen ışık akısını ölçer. Lüks ve lümen arasındaki ilişki şöyledir:
Lüks = Lümen / Yüzey Alanı
Örneğin, 1000 lm lik bir ışık kaynağından çıkan ışınlar, 10 m2 lik bir yüzeye düştüğünde, aydınlanma şiddeti 100 lx olur. Aynı ışınlar, 20 m2 lik bir yüzeye düştüğünde ise aydınlanma şiddeti 50 lx olur. Yani yüzey alanı arttıkça aydınlanma şiddeti azalır. Ancak her iki durumda da ışık akısı (lümen) değişmez.
