Alternatif akım (AC), zamana bağlı olarak yönü ve şiddeti değişen bir elektrik akımıdır. Doğru akım (DC), yönü ve şiddeti zamanla değişmeyen bir elektrik akımıdır. Alternatif akım, elektrik santrallerinde üretilir ve uzun mesafelere iletilir. Doğru akım ise piller, güneş panelleri veya redresörler gibi kaynaklardan elde edilir ve elektronik cihazlar tarafından kullanılır.
Alternatif akım, doğru akımla çalışan cihazlarda nasıl kullanılabilir? Bunun için alternatif akımın doğru akıma çevrilmesi gerekir. Alternatif akımın doğru akıma çevrilmesi işlemine doğrultma denir. Doğrultma işlemi için redresör adı verilen bir devre elemanı kullanılır.
Redresörler, diyot adı verilen yarı iletken bileşenlerden oluşur. Diyotlar, elektrik akımını yalnızca tek bir yönde geçiren ve diğer yönde engelleyen bileşenlerdir. Redresörler, tek bir diyot ile mümkün olan AC’yi DC’ye dönüştürme işlemini daha verimli yapabilmek için birden fazla diyotun belirli bir şekilde birbirine bağlanmasıyla yapılır.
Redresörlerin çeşitleri vardır. Bunlardan en yaygın olanları şunlardır:
-
Yarım dalga redresörü: Tek bir diyot kullanarak AC’nin yalnızca yarısını DC’ye dönüştürür. Bu redresörün verimi düşüktür ve dalgalı bir DC elde edilir.
-
Tam dalga redresörü: Dört diyot kullanarak AC’nin tamamını DC’ye dönüştürür. Bu redresörün verimi daha yüksektir ve daha düzgün bir DC elde edilir.
-
Köprü tipi redresör: Dört diyot kullanarak AC’nin tamamını DC’ye dönüştürür. Bu redresörün verimi tam dalga redresöründen daha yüksektir ve daha düzgün bir DC elde edilir.
Redresörlerden elde edilen DC, hala dalgalı ve istenmeyen gerilim değişimleri içerir. Bu nedenle, redresör çıkışına genellikle bir filtre devresi eklenir. Filtre devresi, kondansatör veya bobin gibi reaktif elemanlardan oluşur. Filtre devresi, dalgalanmaları azaltır ve daha sabit bir DC sağlar.
Redresörler ve filtre devreleri sayesinde alternatif akım, doğru akımla çalışan cihazlarda kullanılabilir. Örneğin; bilgisayarlar, telefonlar, televizyonlar gibi elektronik cihazlar alternatif akımdan beslenen adaptörler ile çalışır. Adaptörler, içerisinde redresör ve filtre devreleri bulunduran cihazlardır. Adaptörler, alternatif akımı doğru akıma dönüştürerek elektronik cihazlara uygun bir gerilim sağlar.
