Hayır, birçok hücrede ATP sadece mitokondri tarafından üretilmez. ATP, hücrenin enerji taşıyıcı molekülüdür ve hücrede gerçekleşen pek çok işlem için gereklidir. ATP üretimi için iki temel yol vardır:
-
Substrat düzeyinde fosforilasyon. Bu yol, organik bir molekülden fosfat grubunun doğrudan ADP’ye aktarılmasıyla ATP sentezlenmesidir. Bu yol, glikoliz ve Krebs döngüsü gibi sitoplazmada veya mitokondri matriksinde gerçekleşen reaksiyonlarda kullanılır. Bu yol, oksijene bağımlı değildir ve az miktarda ATP üretir.
-
Oksidatif fosforilasyon. Bu yol, mitokondri iç zarında gerçekleşen elektron taşıma sistemi (ETS) ve kemiosmoz ile ATP sentezlenmesidir. Bu yol, NADH ve FADH2 gibi elektron taşıyıcılarının oksijen varlığında elektronlarını ETS’ye vermesiyle başlar. ETS, elektronların enerjisini kullanarak protonları zarlar arası boşluğa pompalar ve elektrokimyasal gradyan oluşturur. Protonlar, ATP sentaz enzimini çalıştırarak matrikse geri akarlar. ATP sentaz, ADP’ye inorganik fosfat ekleyerek ATP üretir. Bu yol, oksijene bağımlıdır ve çok miktarda ATP üretir.
Bu yollardan ilki hem sitoplazmada hem de mitokondride gerçekleşebilirken, ikincisi sadece mitokondride gerçekleşir. Dolayısıyla, birçok hücrede ATP sadece mitokondri tarafından üretilmez, aynı zamanda sitoplazmada da üretilebilir.
