Question

Kan dolaşımı nasıl çalışır?

Answer 1

Kan dolaşımı, maddelerin vücuttaki dolaşımını sağlayan organ sistemidir. Kan dolaşımı, kan, damarlar ve kalp olmak üzere üç temel ögeden oluşur. Kan dolaşımı, büyük ve küçük kan dolaşımı olmak üzere iki bölümden oluşur. Aşağıda kan dolaşımının çalışma şeklini ayrıntılı olarak görebilirsiniz.

Kan dolaşımının çalışma şekli şu şekildedir:

• Büyük kan dolaşımı, kalpten çıkan temiz kanın vücut organlarına taşınması ve organlardan toplanan kirli kanın kalbe geri getirilmesi işlemidir.
• Küçük kan dolaşımı ise kalpten çıkan kirli kanın akciğerlere taşınması ve akciğerlerden temizlenen kanın kalbe geri getirilmesi işlemidir.
• Kalp, göğüs boşluğunun merkezinde, sol akciğere daha yakın yer alan, kaslı bir organdır. Kalp, üstte iki kulakçık (atrium), altta iki karıncık (ventrikül) olmak üzere dört odacıktan oluşur.
• Kalbin sol yarısında temiz kan (oksijence zengin kan), sağ yarısında ise kirli kan (karbondioksitçe zengin kan) bulunur. Kulakçıklar ile karıncıklar arasında ve atardamarların karıncıktan çıktığı noktalarda kapakçıklar bulunur. Kapakçıklar kanın tek yönlü akmasını sağlar.
• Kalp kasılıp gevşeme şeklinde çalışır. Kulakçıklar ve karıncıklar sırayla kasılıp gevşerler. İki karıncık kasılırken iki kulakçık da gevşerler. Bu şekilde kalp sürekli olarak kan pompalar.
• Kan, bir dokudur. Kırmızı renkli, akıcı, üç çeşit hücre bulunduran dolaşım sıvısıdır. Kan içinde oksijen, karbondioksit, erimiş besinler, artık maddeler, madensel tuzlar, vitaminler, hormonlar, enzimler ve özel proteinler bulunur.
• Kan damarları, arter (atardamar), kapiler (kılcal damar) ve ven (toplardamar) olmak üzere üç çeşittir. Arterler oksijenlenmiş kanı dokulara taşırken, venler oksijenlenmemiş kanı geri kalbe taşır. Kapilerler ise arterlerle venler arasında bağlantıyı kuran ve dokularla temas eden en ince damarlardır.
• Büyük kan dolaşımında sol karıncıkta bulunan temiz kan aort adlı en büyük atardamar aracılığıyla vücudun her yerine dağılır. Aortun dalları olan atardamarlar vücudun farklı bölgelerine giderken daha küçük dallara ayrılır ve sonunda kılcal damarlara ulaşır.
• Kılcal damarlarda oksijen ve besin maddeleri dokulara verilir, karbondioksit ve artık maddeler dokulardan alınır. Kılcal damarlardan sonra toplardamarlar başlar. Toplardamarlar birleşerek vena cava superior (üst ana toplardamar) ve vena cava inferior (alt ana toplardamar) adlı iki büyük toplardamara bağlanır. Bu toplardamarlar kalbin sağ kulakçığına açılır. Böylece büyük kan dolaşımı tamamlanmış olur.
• Küçük kan dolaşımında sağ karıncıkta bulunan kirli kan truncus pulmonalis adlı büyük bir atardamar aracılığıyla akciğerlere gider. Truncus pulmonalis iki ana akciğer atardamarına ayrılır. Bu atardamarlar da akciğerlerin içinde daha küçük dallara ayrılır ve sonunda kılcal damarlara ulaşır.
• Kılcal damarlarda karbondioksit hava keseciklerine verilir, oksijen hava keseciklerinden alınır. Böylece kan temizlenmiş olur. Kılcal damarlardan sonra toplardamarlar başlar. Toplardamarlar birleşerek dört ana akciğer toplardamarına bağlanır. Bu toplardamarlar da kalbin sol kulakçığına açılır. Böylece küçük kan dolaşımı tamamlanmış olur.