DNA onarımı, DNA moleküllerindeki hataları onarım mekanizmalarını tanımlamaktadır. DNA onarım mekanizmaları, DNA molekülünde oluşan hasar veya hataları tanıyıp düzelten sistemlerdir.
-
DNA onarımı, birçok etken nedeniyle zarar görebilen DNA’nın yapısını ve genetik bilgiyi korumak için gereklidir. İnsan hücrelerinde metabolik aktiviteler ve çevresel faktörler (UV ışığı gibi) sonucu günde 1 milyon hücrenin zarar görmesi olasıdır. Bu etkenler, DNA’nın yapısını ve dahası diğer nesillere aktarılan genetik bilgiyi değiştirebilirler. Bu değişimler yararlı olabileceği gibi, ölümcül sonuçlara neden olabilecek kadar da zararlı olabilir.
-
DNA onarımı, farklı türdeki hasarlara karşı farklı yollarla gerçekleşir. Bazı önemli DNA onarım mekanizmaları şunlardır:
-
Hatalı eşleşmelerin onarımı (MMR): DNA replikasyonu sırasında oluşan yanlış baz eşleşmelerini düzeltir.
-
Nükleotid çıkarma onarımı (NER): DNA’da hasarlı veya anormal nükleotidleri kesip çıkarır ve yerine doğru nükleotidleri ekler.
-
Baz çıkarma onarımı (BER): DNA’da hasarlı veya anormal bazları kesip çıkarır ve yerine doğru bazları ekler.
-
Homolog rekombinasyon onarımı (HR): DNA’da çift zincir kırıklarını onarırken homolog kromozom veya kız kardeş kromatidi kullanır.
-
Homolog olmayan onarım (NHEJ): DNA’da çift zincir kırıklarını onarırken serbest uçları birleştirir.
