Birincil ksilem ve floem, bitkilerde birincil büyüme adı verilen bir süreç sonucunda oluşan iletim dokularıdır. Birincil büyüme, bitkinin uzunluğunu artıran ve otsu bitkilerde görülen bir olaydır. Birincil büyüme, apikal meristem adı verilen uçlardaki bölünmeye devam eden hücrelerden kaynaklanır. Apikal meristem, kök ve gövde uçlarında bulunur ve bitkinin uzamasını sağlar.
Apikal meristem faaliyet gösterdiğinde, birincil ksilem ve floem üretir. Birincil ksilem, suyu ve kök tarafından emilen çözünmüş mineralleri bitkinin geri kalan kısmına taşıyan bir kan damarıdır. Birincil floem ise, bitkinin yeşil alanlarında fotosentez sırasında üretilen organik bileşikleri bitkinin geri kalanına taşıyan bir damar organıdır.
Birincil ksilem ve floem, protoksilem ve metafloem olarak iki bölüme ayrılır. Protoksilem, ilk farklılaşan ksilem bölümüdür ve ince duvarlı hücrelerden oluşur. Metafloem ise, son farklılaşan floem bölümüdür ve kalın duvarlı hücrelerden oluşur. Birincil ksilem ve floem, bitkinin iletkenliğini sağlamak için damar demetleri adı verilen yapılar oluşturur. Damar demetleri, bitkinin şekline göre farklı düzenlerde bulunabilir.
