Volkanik faaliyetler, yerin derinliklerinde bulunan kızgın, erimiş ve basınç altındaki magmanın yeryüzüne çıkmasıyla gerçekleşir. Magmanın yeryüzüne çıkması için yer kabuğunda kırıklar veya zayıf noktalar bulunması gerekir. Bu kırıklar veya zayıf noktalar, genellikle levhaların birbirine yaklaştığı veya uzaklaştığı yerlerde oluşur.
Volkanik faaliyetler sırasında yeryüzüne çıkan maddeler katı, sıvı ve gaz halde olabilir. Sıvı haldeki maddelere lav adı verilir. Lavlar, granit, andezit ve bazalt gibi volkanik kökenli kayaçların hamurunu oluşturur. Lavlar yeryüzüne çıktıklarında akar, soğur ve katılaşır. Katı haldeki maddelere ise tüf adı verilir. Tüfler, volkan külü, volkan bombası, volkan kumu ve lapilli gibi parçacıklardan oluşur. Tüfler yeryüzüne fırlatılır, havada dağılır ve yere düşer. Gaz haldeki maddeler ise su buharı, karbondioksit, sülfür dioksit gibi kirletici gazlardır. Gazlar yeryüzüne yayılır, atmosferi etkiler ve sera etkisine neden olabilir.
Volkanik dağlar, yeryüzüne çıkan bu maddelerin birikmesiyle oluşur. Volkanik dağların şekli ve büyüklüğü, püskürme türüne, lavın akışkanlığına ve tüfün boyutuna bağlı olarak değişir. Volkanik dağlar genellikle koni şeklindedir. Bu koniye volkan konisi denir. Volkan konisinin tepesinde bir ağız bulunur. Bu ağıza krater denir. Kraterden magmaya kadar uzanan bir baca vardır. Bu bacaya volkan bacası denir.
