Mantarlar, doğada çok çeşitli ve ilginç formlarda bulunan canlılardır. Bazı mantarlar lezzetli ve besleyici olabilirken, bazıları ise zehirli ve tehlikeli olabilir. Zehirli mantarlar, insanlarda ve hayvanlarda ciddi sağlık sorunlarına, hatta ölüme neden olabilir. Bu yüzden mantar toplarken veya yemek yaparken çok dikkatli olmak gerekir.
Türkiye’de yaklaşık 2500 çeşit mantar türü olduğu tahmin edilmektedir. Bunların yaklaşık 250 tanesi zehirli olarak kabul edilmektedir.
Zehirli mantar türleri arasında en yaygın ve en tehlikeli olanları şunlardır:
-
Kuzugöbeği ebesi (Gyromitra esculenta): Bu mantar, gerçek kuzugöbeği (Morchella) ile karıştırılabilen bir sahte kuzugöbeği türüdür. Şapkası beyin kıvrımları gibi kıvrımlı ve düzensiz girintili çıkıntılı yapıdadır. Rengi kahverengi ile kırmızı arasında değişir. Bu mantar, gyromitrin adlı bir zehir içerir. Bu zehir, karaciğerde hidrazine dönüşür ve sinir sistemi, karaciğer ve böbreklerde hasara neden olur. Bu mantarın yenmesi sonucunda baş ağrısı, mide bulantısı, kusma, ishal, baş dönmesi, sarılık, kramp, koma ve ölüm gibi belirtiler görülebilir.
-
Ağulu mantar (Amanita phalloides): Bu mantar, yeşilimsi veya sarımsı bir şapka, beyaz bir sap ve şapka altında beyaz lamellerden oluşur. Sapın tabanında bir volva adı verilen bir kesecik bulunur. Bu mantar, amanitin adlı bir zehir içerir. Bu zehir, hücrelerin protein sentezini engeller ve karaciğer ve böbreklerde hasara neden olur. Bu mantarın yenmesi sonucunda mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, sarılık, karaciğer yetmezliği ve ölüm gibi belirtiler görülebilir.
-
Sarı sütlü mantar (Lactarius chrysorrheus): Bu mantar, şapkasının kenarına bastırıldığında veya kesildiğinde sarı renkli bir süt salgılayan bir sütlü mantar türüdür. Şapkası açık kahverengi veya gri renkte olup ortası çukurdur. Lamelleri ise sarı renklidir. Bu mantar, muskarin adlı bir zehir içerir. Bu zehir, parasempatik sinir sisteminin aşırı uyarılmasına neden olur. Bu mantarın yenmesi sonucunda terleme, tükürük salgısı artışı, göz bebeklerinin küçülmesi, göz yaşarması, kalp atışının yavaşlaması, kan basıncının düşmesi ve solunum güçlüğü gibi belirtiler görülebilir.
-
Kızıl şeytan (Rubroboletus legaliae): Bu mantar, şapkasının üstünde koyu kahverengi veya siyah pullar bulunan kızıl renkli bir şapkaya sahiptir. Şapka altında ise süngerimsi bir yapı vardır. Sapı da kızıl renklidir ve üzerinde siyah noktalar bulunur. Bu mantar, boletoksin adlı bir zehir içerir. Bu zehir, kanın pıhtılaşmasını engeller ve kanamalara neden olur. Bu mantarın yenmesi sonucunda mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı, baş dönmesi, kanama, şok ve ölüm gibi belirtiler görülebilir.
