Arkeler, prokaryotik ve tek hücreli canlılardır. Ancak, bakterilerden farklı olarak, hücre zarı, hücre duvarı, DNA yapısı ve metabolizma özellikleri bakımından ökaryotlara daha yakındırlar. Arkeler, çok çeşitli ve ekstrem ortamlarda yaşayabilirler. Örneğin, aşırı tuzlu, aşırı sıcak, aşırı soğuk, aşırı asidik veya aşırı alkali ortamlarda bulunabilirler. Bu nedenle, arkelerin biyolojik çeşitliliği ve evrimi üzerine yapılan araştırmalar çok önemlidir.
Arkelerin çevre üzerindeki etkisi ise hem olumlu hem de olumsuz yönde olabilir.
Arkelerin olumlu etkileri şunlardır:
-
Arkeler, karbon döngüsüne katkıda bulunarak atmosferdeki karbondioksit seviyesini düzenlerler. Bazı arkeler karbondioksiti metana dönüştürürken, bazıları da metanı karbondioksit ve suya dönüştürürler. Bu sayede sera gazlarının azalmasına yardımcı olurlar.
-
Arkeler, azot döngüsüne katkıda bulunarak toprak verimliliğini artırırlar. Bazı arkeler havadaki azotu amonyağa dönüştürürken, bazıları da amonyağı nitrite veya nitrate dönüştürürler. Bu sayede bitkiler için gerekli olan azotlu bileşikler üretilir.
-
Arkeler, biyolojik çeşitliliğin korunmasına katkıda bulunarak ekosistem sağlığını korurlar. Arkeler, diğer canlılarla simbiyotik ilişkiler kurarak onlara yarar sağlarlar. Örneğin, arkeler ile yaşayan bazı hayvanlar arke metabolizmasından elde ettikleri enerji ile beslenirler.
Arkelerin olumsuz etkileri ise şunlardır:
-
Arkeler, enerji kaynaklarının kullanımında çevre kirliliğine neden olabilirler. Bazı arkeler petrol veya doğalgaz gibi fosil yakıtları parçalayarak metan gazı üretirler. Bu metan gazı atmosfere salınarak küresel ısınmaya katkıda bulunur.
-
Arkeler, insan sağlığına zarar verebilirler. Bazı arkeler patojenik olup hastalıklara neden olabilirler. Örneğin, metanojen arkeler diş çürükleri veya apselere neden olabilirler.
-
Arkeler, biyolojik çeşitliliği tehdit edebilirler. Bazı arkeler invaziv türler olup yerli türlerin yaşam alanlarını işgal edebilirler. Örneğin, halojen arkeler tuzlu göllerde yerli türleri baskılayabilirler.
