I. Dünya Savaşı, 1914-1918 yılları arasında Avrupa merkezli küresel bir savaştır. Bu savaşta İtilaf Devletleri ile İttifak Devletleri arasında büyük bir çatışma yaşanmıştır. Bu savaşın sonucunda İttifak Devletleri yenilmiş, Rus, Alman, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı imparatorlukları yıkılmıştır. Avrupa ve Orta Doğu’da yeni devletler kurulmuş, Alman sömürgeleri ve Orta Doğu İtilaf Devletleri’nin kontrolüne geçmiştir. Avrupa, Asya ve Afrika’da ülke sınırları değişmiştir. Milletler Cemiyeti kurulmuştur.
I. Dünya Savaşı’nın sonuçları, II. Dünya Savaşı’nın çıkmasında etkili olmuştur. Bunun için şu noktaları belirtebiliriz:
-
I. Dünya Savaşı’ndan sonra imzalanan Versay Antlaşması, Almanya’ya ağır şartlar getirmiştir. Almanya, savaştan sorumlu tutularak büyük bir savaş tazminatı ödemeye zorlanmıştır. Almanya’nın toprakları küçültülmüş, silahlanması kısıtlanmıştır. Almanya’nın sömürgeleri elinden alınmıştır. Bu antlaşma, Almanya’da büyük bir mağduriyet duygusu yaratmış, milliyetçilik ve ırkçılık akımlarını güçlendirmiştir. Nazi Partisi’nin yükselişi ve Adolf Hitler’in iktidara gelmesi bu süreçte gerçekleşmiştir. Hitler, Versay Antlaşması’nı tanımayarak Almanya’yı yeniden silahlandırmış, toprak kazanmak için saldırgan bir politika izlemiştir. Bu politika, II. Dünya Savaşı’nın başlamasına neden olmuştur.
-
I. Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa’da imparatorlukların yıkılmasıyla milliyetçilik akımı yeniden canlanmıştır. Avrupa’da yeni kurulan devletler arasında toprak anlaşmazlıkları çıkmıştır. Özellikle Balkanlar ve Doğu Avrupa’da ulusal azınlıkların sorunları devam etmiştir. Ayrıca İtalya ve Japonya gibi devletler de daha fazla toprak ve sömürge elde etmek için saldırganlaşmıştır. Bu durum, uluslararası ilişkilerde gerginlik yaratmış, II. Dünya Savaşı’nın çıkmasına katkıda bulunmuştur.
-
I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Milletler Cemiyeti, barışı korumak amacıyla çalışan bir uluslararası örgüttür. Ancak bu örgütün etkinliği ve yetkisi sınırlıdır. Milletler Cemiyeti, ABD’nin katılmaması, Almanya ve Rusya’nın dışlanması, Fransa ve İngiltere’nin çıkar çatışması gibi nedenlerle zayıf kalmıştır. Milletler Cemiyeti, Almanya, İtalya ve Japonya gibi saldırgan devletleri durduramamış, savaşı önleyememiştir. Bu durum da II. Dünya Savaşı’nın çıkmasında etkili olmuştur.
Bu noktalardan anlaşıldığı gibi, I. Dünya Savaşı’nın sonuçları, II. Dünya Savaşı’nın çıkmasında etkili olmuştur. Bu sonuçlar, Avrupa ve dünyada siyasi, ekonomik ve sosyal dengeleri bozmuş, yeni sorunlar yaratmış, uluslararası ilişkilerde gerginlik ve çatışma ortamı oluşturmuştur. Bu nedenle, I. Dünya Savaşı’nı II. Dünya Savaşı’nın bir ön hazırlığı olarak görmek mümkündür.
