Nutuk’ta, Mustafa Kemal Atatürk’ün 1919-1927 yılları arasında yaşanan olayları, belgelerle destekleyerek anlattığı pek çok konu yer alır. Nutuk’ta yer alan konuların bazıları şunlardır:
-
Birinci Dünya Savaşı’nda Anadolu’nun durumu ve kurtuluş çareleri: Bu konuda, Atatürk, Samsun’a çıktığı gün genel durum ve manzara, mukabil halâs çareleri, millî teşekküller, siyasi maksat ve hedefleri, millî varlığa düşman teşekküller, İngiliz Muhipleri Cemiyeti, Amerika mandası isteyenler, ordumuzun vaziyeti gibi alt başlıklar altında bilgi vermiştir.
-
Millî teşkilatların kurulması ve kongreler: Bu konuda, Atatürk, millî teşkilât kurulması ve milletin uyarılması, mitingler, millî gösteriler, İstanbul’a geri çağrılışı, Sivas’ta genel bir millî kongre toplama kararı, Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi gibi alt başlıklar altında bilgi vermiştir.
-
İstanbul Hükûmeti ile ilişkiler: Bu konuda, Atatürk, İstanbul’daki Hükûmetle ilişkiyi kesme kararı, milletvekillerinin seçimi ile meşgul olunmaya başlanması, memleketi başvurulacak bir yerden yoksun bırakmamak için yapılan itiraz ve eleştiriler, Kâzım Karabekir Paşa’nın tavsiyeleri, Padişah’ın bildirisi, Halit Bey’in Trabzon ve çevresinde millî teşkilât kurmak üzere görevlendirilmesi gibi alt başlıklar altında bilgi vermiştir.
-
Millî teşkilatın yeniden düzenlenmesi: Bu konuda, Atatürk, resmî sıfat ve yetkilerini bırakarak milletin sevgi ve fedakârlığına güvenerek vicdani göreve devam etme kararı, Mersinli Cemal Paşa’nın İstanbul’a gitmesi, komutayı elden bırakmama emri, Refet Bey’in 3’üncü Kolordu Komutanlığını bırakması gibi alt başlıklar altında bilgi vermiştir.
-
Misak-ı Millî hazırlanıyor: Bu konuda, Atatürk, Misak-ı Millî’nin hazırlanışı ve ilanı hakkında bilgi vermiştir. Misak-ı Millî, Türkiye’nin ulusal sınırlarını belirleyen bir bildiridir. Misak-ı Millî’nin maddeleri şunlardır:
-
Türkiye’nin işgal edilmemiş toprakları tek bir bütündür. Bu toprakların parçalanması kabul edilemez.
-
Arapların kendi kaderlerini tayin hakları tanınmalıdır.
-
Kars, Ardahan ve Batum’un Türkiye’ye katılması için halk oylaması yapılmalıdır.
-
Batı Trakya’nın özerkliği sağlanmalıdır.
-
Boğazlar bölgesinin güvenliği Türkiye tarafından sağlanmalıdır.
-
Azınlıkların hakları Türkiye’nin egemenliği içinde korunmalıdır.
-
Türkiye’nin ekonomik bağımsızlığı sağlanmalıdır.
Türkiye Büyük Millet Meclisi toplanıyor: Bu konuda, Atatürk, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin açılışı ve çalışmaları hakkında bilgi vermiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türkiye’nin ulusal egemenliğini temsil eden yasama organıdır. TBMM, 23 Nisan 1920 tarihinde Ankara’da açılmıştır. TBMM, Kurtuluş Savaşı’nın yönetimini, Cumhuriyet’in ilanını, inkılapların gerçekleştirilmesini sağlamıştır.
İç isyanlar ve Doğu Cephesi’ndeki gelişmeler: Bu konuda, Atatürk, Kurtuluş Savaşı sırasında çıkan iç isyanlar ve Doğu Cephesi’nde yaşanan olaylar hakkında bilgi vermiştir. İç isyanlar, İstanbul Hükûmeti’nin ve yabancı devletlerin kışkırtmasıyla millî harekete karşı başlatılan ayaklanmalardır. Bu isyanlar, millî birlik ve beraberliği bozmaya çalışmıştır. Doğu Cephesi’nde ise, Ermenistan ile sınır sorunu yaşanmıştır. Ermenistan, Türkiye’nin doğu illerini işgal etmeye çalışmıştır. Türk ordusu, Ermenistan’ı yenerek Gümrü Antlaşması’nı imzalamıştır.
Düzenli orduya geçme kararı: Bu konuda, Atatürk, düzenli orduya geçme kararının nedenleri ve sonuçları hakkında bilgi vermiştir. Düzenli orduya geçme kararı, Kurtuluş Savaşı’nın ikinci safhasında alınmıştır. Bu kararla, Kuva-yı Milliye adı verilen gönüllü milis güçler yerine, düzenli ve disiplinli bir ordu kurulmuştur. Düzenli orduya geçme kararı, Türk ordusunun gücünü ve başarısını arttırmıştır.
İstanbul Hükûmeti’nin Ankara ile temas arayışları: Bu konuda, Atatürk, İstanbul Hükûmeti’nin Ankara ile ilişki kurmaya çalışmasının nedenleri ve sonuçları hakkında bilgi vermiştir. İstanbul Hükûmeti, Kurtuluş Savaşı’nda başarılı olan Ankara Hükûmeti’ni tanımak zorunda kalmıştır. İstanbul Hükûmeti, Ankara ile temas kurmak için çeşitli girişimlerde bulunmuştur. Ancak bu girişimler başarısız olmuştur. Ankara Hükûmeti, İstanbul Hükûmeti’ni meşru görmediği için onunla işbirliği yapmamıştır.
Batı Cephesi’ndeki gelişmeler ve Birinci İnönü Zaferi: Bu konuda, Atatürk, Batı Cephesi’nde yaşanan olaylar ve Birinci İnönü Zaferi hakkında bilgi vermiştir. Batı Cephesi’nde Yunanistan ile savaşılmıştır. Yunanistan, Türkiye’nin batı illerini işgal etmeye çalışmıştır. Türk ordusu, Yunan ordusunu durdurmak için mücadele etmiştir. Birinci İnönü Zaferi, 6-10 Ocak 1921 tarihleri arasında Bursa yakınlarında kazanılan bir zaferdir. Bu zaferle, Yunan ilerleyişi durdurulmuştur.
Londra Konferansı ve İkinci İnönü Zaferi : Bu konuda, Atatürk, Londra Konferansı ve İkinci İnönü Zaferi hakkında bilgi vermiştir. Londra Konferansı, 27 Şubat - 12 Mart 1921 tarihleri arasında Londra’da toplanan bir barış konferansıdır. Bu konferansa Türkiye’den Ankara Hükûmeti temsilcileri de katılmıştır. Ancak konferans, Türkiye’nin Misak-ı Millî’ye aykırı talepleri reddetmesi üzerine sonuçsuz kalmıştır. İkinci İnönü Zaferi, 23 Mart - 1 Nisan 1921 tarihleri arasında Eskişehir yakınlarında kazanılan bir zaferdir. Bu zaferle, Yunan ordusu geri püskürtülmüş ve Türkiye’nin savunma gücü artmıştır.
Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz : Bu konuda, Atatürk, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz hakkında bilgi vermiştir. Sakarya Meydan Muharebesi, 23 Ağustos - 13 Eylül 1921 tarihleri arasında Sakarya Nehri yakınlarında yapılan bir muharebedir. Bu muharebede, Türk ordusu, Yunan ordusunu durdurmuş ve onu geri çekilmeye zorlamıştır. Sakarya Meydan Muharebesi, Kurtuluş Savaşı’nın dönüm noktasıdır. Büyük Taarruz, 26 Ağustos - 9 Eylül 1922 tarihleri arasında Afyonkarahisar’dan başlayarak İzmir’e kadar süren bir taarruzdur. Bu taarruzda, Türk ordusu, Yunan ordusunu tamamen yenmiş ve işgal altındaki toprakları kurtarmıştır. Büyük Taarruz, Kurtuluş Savaşı’nın sonucunu belirlemiştir.
Mudanya Mütarekesi ve Lozan Barış Antlaşması : Bu konuda, Atatürk, Mudanya Mütarekesi ve Lozan Barış Antlaşması hakkında bilgi vermiştir. Mudanya Mütarekesi, 11 Ekim 1922 tarihinde Mudanya’da imzalanan bir ateşkes anlaşmasıdır. Bu anlaşma ile Yunanistan, Türkiye’yi terk etmeyi kabul etmiştir. Lozan Barış Antlaşması, 24 Temmuz 1923 tarihinde Lozan’da imzalanan bir barış antlaşmasıdır. Bu antlaşma ile Türkiye’nin ulusal sınırları kesinleştirilmiş ve bağımsızlığı tanınmıştır.
Cumhuriyet’in ilanı ve inkılaplar : Bu konuda, Atatürk, Cumhuriyet’in ilanı ve inkılaplar hakkında bilgi vermiştir. Cumhuriyet’in ilanı, 29 Ekim 1923 tarihinde TBMM tarafından alınan bir karardır. Bu kararla, Türkiye’nin yönetim şekli cumhuriyet olarak belirlenmiştir. Atatürk de ilk cumhurbaşkanı seçilmiştir. Cumhuriyet’in ilanından sonra pek çok inkılap yapılmıştır. Inkılaplar, Türkiye’nin çağdaşlaşmasını sağlayan sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasi değişimlerdir.
Inkılapların bazıları şunlardır:
-
Halifeliğin kaldırılması: Halifeliğin kaldırılması inkılabı, 3 Mart 1924 tarihinde TBMM tarafından alınan bir karardır. Bu kararla, halifelik makamı ve Osmanlı Hanedanı kaldırılmıştır. Türkiye, din ve devlet işlerini ayırmıştır.
-
Şapka ve kıyafet inkılabı: Şapka ve kıyafet inkılabı, 25 Kasım 1925 tarihinde TBMM tarafından alınan bir karardır. Bu kararla, Türk erkeklerine şapka giymeleri zorunlu kılınmıştır. Ayrıca, kamu görevlilerine Batılı tarzda kıyafet giymeleri emredilmiştir. Türkiye, modern bir görünüme kavuşmuştur.
-
Soyadı Kanunu: Soyadı Kanunu, 21 Haziran 1934 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen bir kanundur. Bu kanunla, Türk vatandaşlarına soyadı alması zorunlu hale getirilmiştir. Atatürk de “Atatürk” soyadını almıştır. Türkiye, bireysel kimliklerini belirlemiştir.
-
Harf inkılabı: Harf inkılabı, 1 Kasım 1928 tarihinde TBMM tarafından alınan bir karardır. Bu kararla, Türkçe’nin yazımında Arap harfleri yerine Latin harfleri kullanılması kabul edilmiştir. Türkiye, okur-yazarlık oranını arttırmıştır.
-
Kadın haklarının tanınması: Kadın haklarının tanınması inkılabı, 5 Aralık 1934 tarihinde TBMM tarafından kabul edilen bir kanundur. Bu kanunla, Türk kadınlarına seçme ve seçilme hakkı verilmiştir. Türkiye, kadın-erkek eşitliğini sağlamıştır.
Nutuk’ta yer alan konular bunlarla sınırlı değildir. Nutuk’ta ayrıca Atatürk’ün kişisel hayatına, dünya görüşüne, siyasi fikirlerine, millî hedeflerine dair pek çok bilgi bulunmaktadır.
