Vatandaşların sağlık imkanlarından ücretsiz olarak yararlanması, Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin sosyal bir hukuk devleti olması ile ilgilidir. Sosyal bir hukuk devleti, devletin vatandaşlarının sosyal güvenlik, sağlık, eğitim, barınma, beslenme gibi temel ihtiyaçlarını karşılamakla yükümlü olduğu ve bunun için gerekli yasal ve idari düzenlemeleri yaptığı devlet şeklidir. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti’nin sosyal bir hukuk devleti olduğu belirtilmiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, vatandaşlarının sağlık hakkını korumak ve sağlık imkanlarından ücretsiz olarak yararlanmalarını sağlamak için çeşitli kurum ve kuruluşlar oluşturmuştur. Bunlardan en önemlisi Sağlık Bakanlığı’dır. Sağlık Bakanlığı, Türkiye’deki tüm kamu sağlık kurum ve kuruluşlarını yönetmek, denetlemek ve değerlendirmekle görevlidir. Sağlık Bakanlığı’na bağlı olarak çalışan Türkiye Halk Sağlığı Kurumu ise, halk sağlığının korunması ve geliştirilmesi için çalışmalar yapmakta, hastalık risklerini azaltmak ve önlemek için programlar uygulamakta, sağlıkla ilgili veriler toplamakta ve paylaşmaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin bir diğer önemli kurumu ise Sosyal Güvenlik Kurumu’dur. Sosyal Güvenlik Kurumu, vatandaşların sosyal güvenlik haklarını sağlamak, sigortalılık durumlarını belirlemek, emeklilik, malullük, ölüm gibi durumlarda maaş ödemek, sağlık harcamalarını karşılamak gibi görevler üstlenmektedir. Sosyal Güvenlik Kurumu’na bağlı olarak çalışan Genel Sağlık Sigortası ise, vatandaşların sağlık hizmetlerinden ücretsiz veya indirimli olarak yararlanmalarını sağlamaktadır.
