Atatürk Dönemi’nde kadınlara verilen sosyal ve siyasal haklar, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan sonra gerçekleştirilen devrimlerin en önemli sonuçlarından biridir. Atatürk, kadınların toplumda erkeklerle eşit haklara sahip olması gerektiğine inanmış ve bu doğrultuda pek çok reform yapmıştır. Bu reformlar sayesinde Türk kadını, hem aile hem de toplum hayatında çağdaş bir konuma yükselmiştir.
Atatürk Dönemi’nde kadınlara verilen sosyal ve siyasal haklar şunlardır:
-
Eğitim hakkı: Atatürk, eğitimin kadınların gelişmesi için en önemli araç olduğunu vurgulamış ve kız çocuklarının da erkek çocuklar gibi okumasını istemiştir. Bu amaçla 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile eğitimde birlik sağlanmış, kız ve erkek öğrenciler aynı müfredatı takip etmeye başlamıştır. Ayrıca kız öğrenciler için yükseköğretim kurumları açılmış, ilk kez 1922 yılında yedi kız öğrenci Tıp Fakültesine kaydolmuştur.
-
Evlilik hakkı: Atatürk, evliliğin kadın ve erkeğin eşit haklara sahip olduğu bir kurum olduğunu savunmuş ve bu konuda yasal düzenlemeler yapmıştır. 1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile evlilikte tek eşlilik ilkesi benimsenmiş, zorla evlendirme, miras hakkı, boşanma gibi konularda kadınların lehine hükümler getirilmiştir.
-
Çalışma hakkı: Atatürk, kadınların çalışma hayatına katılmasını teşvik etmiş ve bu alanda da yasal düzenlemeler yapmıştır. 1926 yılında kabul edilen İş Kanunu ile kadın işçilerin çalışma saatleri, ücretleri, izinleri gibi konularda koruyucu tedbirler alınmıştır. Ayrıca kadınlar için çeşitli meslek kursları açılmış, kamu kurumlarında görev almalarına imkan tanınmıştır.
-
Siyasi hakkı: Atatürk, kadınların siyasi hayata katılmasını demokrasinin gereği olarak görmüş ve bu yönde tarihi bir adım atmıştır. 1930 yılında belediye seçimlerine katılma hakkını kazanan Türk kadını, 1934 yılında yapılan anayasa değişikliği ile milletvekili seçme ve seçilme hakkını elde etmiştir. Böylece Türk kadını, Avrupa ülkelerinin birçoğundan önce siyasi haklara sahip olmuştur.
Atatürk Dönemi’nde kadınlara verilen sosyal ve siyasal hakları dönemin gelişmiş ülkeleri ile kıyasladığımızda, Türkiye’nin bu alanda büyük bir ilerleme kaydettiğini görürüz. Örneğin, Fransa’da kadınlar milletvekili seçme ve seçilme hakkını 1944 yılında, İsviçre’de ise 1971 yılında kazanmıştır. Türkiye’de ise bu hak 1934 yılında tanınmıştır. Aynı şekilde, Türkiye’de kadınların eğitim, evlilik ve çalışma hakları da dönemin gelişmiş ülkeleri ile kıyaslanabilecek düzeydedir.
