“Büyük Nutuk”, Mustafa Kemal Atatürk’ün, 15-20 Ekim 1927 tarihinde, Cumhuriyet Halk Partisi’nin İkinci Büyük Kurultayı’nda, altı gün boyunca, toplam 36 saat 33 dakikada yapmış olduğu tarihi bir konuşmadır. Bu konuşmada, Atatürk, 19 Mayıs 1919’dan başlayarak 1927’ye kadar olan dönemi, Kurtuluş Savaşı’nın ve Cumhuriyet’in kuruluşunun ayrıntılarıyla anlatmıştır. Ayrıca, bu dönemde karşılaştığı zorlukları, çözüm yollarını, siyasi ve askeri gelişmeleri, yaptığı reformları ve gelecek hedeflerini de açıklamıştır.
“Büyük Nutuk”un söyleniş amaçları şunlardır:
-
Atatürk, yeni Türkiye devletinin yazılan ilk tarihi olan Nutuk’u, gelecek nesillere bir miras bırakmak ve onlara yol göstermek için kaleme almıştır. Bu nedenle, Nutuk’ta sık sık gençliğe seslenmiş ve onlardan Cumhuriyet’in değerlerini korumalarını ve geliştirmelerini istemiştir. Nutuk’un sonunda yer alan Gençliğe Hitabe de bu amacın bir ifadesidir.
-
Atatürk, Nutuk’ta aynı zamanda milletine yaptıklarının hesabını vermiştir. Demokrasinin bir gereği olarak, ulusuna karşı sorumlu olduğunu hissetmiş ve yaptığı işleri belgelerle destekleyerek açıklamıştır. Nutuk’ta toplam 531 adet belge kullanılmıştır.
-
Atatürk, Nutuk’ta bir diğer amaç da Kurtuluş Savaşı sırasında ve sonrasında kendisine karşı çıkan veya ihanet eden kişi ve grupları teşhir etmek ve onların gerçek yüzlerini ortaya koymaktır. Bu nedenle, Nutuk’ta İttihatçılar, Padişahlar, Halifeler, Saltanat yanlıları, İngiliz işbirlikçileri gibi pek çok kişi ve grup eleştirilmiş ve suçlanmıştır.
“Büyük Nutuk”un tarihsel önemi ise şunlardır:
-
“Büyük Nutuk”, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş sürecini anlatan en kapsamlı ve en yetkin kaynaktır. Bu eser sayesinde, Türk milletinin bağımsızlık mücadelesinin nasıl verildiği, hangi zorlukların aşıldığı, hangi başarıların elde edildiği öğrenilebilir.
-
“Büyük Nutuk”, Türkiye Cumhuriyeti’nin temel ilkelerini ve değerlerini ortaya koyan bir manifestodur. Bu eserde, ulusal egemenlik, cumhuriyetçilik, laiklik, milliyetçilik, devrimcilik gibi ilkeler açıkça belirtilmiş ve savunulmuştur.
-
“Büyük Nutuk”, sömürgeci devletlerin altında yaşayan uluslara kurtuluş yolunu gösteren bir yapıt özelliği taşımaktadır. Bu eserde, Türk milletinin onuru ve şerefi için nasıl mücadele ettiği anlatılmış ve diğer uluslara da örnek olmuştur.
