Montrö Boğazlar Sözleşmesi, Türkiye’ye Boğazlar üzerinde tam kontrol hakkı verir ve barış zamanı sivil gemilerin özgürce geçişini garantiler. Sözleşme, ayrıca Karadeniz'e kıyısı olan ve olmayan ülkelere ait savaş gemilerinin geçişini sınırlar ve Türkiye'nin Boğazlar’da askeri tedbirler almasına izin verir. Türkiye, bu sözleşmenin hükümlerine uygun olarak Boğazlar’dan geçiş yapan gemileri denetlemekte ve Boğazların güvenliği ve çevresel korunması için çalışmalar yapmaktadır.
Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesini uygularken, aşağıdaki kurallara göre hareket etmektedir:
-
Barış zamanında, ticaret gemileri bayrak ve yük ne olursa olsun, hiçbir işlem olmaksızın Boğazlar’dan geçiş ve gidiş-geliş özgürlüğünden yararlanır. Sağlık denetimi hariç, gemilerden herhangi bir bildirim veya izin istenmez.
-
Barış zamanında, Karadeniz'e kıyısı olan ülkelere ait savaş gemileri, tonaj ve sayı bakımından herhangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın Boğazlar’dan geçebilir. Ancak, bu gemilerin geçişleri önceden Türk makamlarına bildirilmelidir. Geçiş süresi 8 saati geçemez.
-
Barış zamanında, Karadeniz'e kıyısı olmayan ülkelere ait savaş gemileri, tonaj ve sayı bakımından belirli sınırlamalara tabidir. Bu gemilerin toplam tonajı 30 bin tondan fazla olamaz. Ayrıca, bu gemilerin Karadeniz’de kalma süresi 21 günden fazla olamaz. Bu gemilerin geçişleri de önceden Türk makamlarına bildirilmelidir. Geçiş süresi 8 saati geçemez.
-
Savaş zamanında veya barış zamanında Türkiye'nin savaşa katılması halinde, Türkiye Boğazlar’dan geçişleri tamamen yasaklayabilir veya serbest bırakabilir. Ayrıca, Türkiye Boğazlar’da askeri tedbirler alabilir ve mayın döşeyebilir.
-
Savaş zamanında veya barış zamanında Türkiye'nin savaşa katılmaması halinde, tarafsızlığına saygı gösterilmesi şartıyla ticaret gemilerinin geçiş özgürlüğü devam eder. Ancak, savaşan devletlere ait savaş gemilerinin geçişleri yasaklanır.
-
Uçakların Boğazlar üzerinde uçuşu yasaktır.
Türkiye, Montrö Boğazlar Sözleşmesini uygularken uluslararası hukuka ve anlaşmanın ruhuna bağlı kalmaktadır. Türkiye, Boğazların barış ve istikrar için önemli bir rol oynadığının bilincindedir. Bu nedenle, Türkiye Boğazların serbestliği ilkesini desteklemekte ve bölgedeki siyasi dengeleri korumaya çalışmaktadır.
