Millî seferberlik, bir devletin veya milletin, savaş veya benzeri bir durumda, bütün maddi ve manevi güçlerini seferber etmesi, yani savaşa hazır hale getirmesi demektir. Millî seferberlik, silahlı kuvvetler dışında kalan bütün kamu ve özel kuruluşlar ile yurttaşları kapsar. Millî seferberlik, bir devletin veya milletin hayatta kalması için gerekli olan en üst düzeyde bir hazırlıktır.
Türkiye’de kaç kez millî seferberlik ilan edilmiştir sorusunun kesin bir cevabı yoktur. Çünkü millî seferberlik ilanının tanımı ve kapsamı zaman içinde değişiklik göstermiştir. Ancak genel olarak şu şekilde bir sınıflama yapılabilir:
-
Birinci Dünya Savaşı: Osmanlı Devleti, 2 Ağustos 1914 tarihinde Birinci Dünya Savaşı’na girmeye karar verdiğinde, bütün erkek nüfusu askere çağırmıştır. Bu, Osmanlı tarihindeki ilk genel seferberlik ilanıdır. Bu seferberlikte yaklaşık 2,8 milyon kişi askere alınmıştır
-
Kurtuluş Savaşı: Türk Kurtuluş Savaşı sırasında, Ankara Hükûmeti, 20 Mayıs 1920 tarihinde ilk millî seferberlik kararını almıştır. Bu kararla, 20-45 yaş arası erkeklerin askere alınması ve silahlı kuvvetlere malzeme sağlanması öngörülmüştür. Bu seferberlikte yaklaşık 1 milyon kişi askere alınmıştır.
-
İkinci Dünya Savaşı: Türkiye Cumhuriyeti, 29 Haziran 1940 tarihinde İkinci Dünya Savaşı’na girmemek için tarafsızlık ilan etmiştir. Ancak savaşın tehlikesine karşı tedbir almak için, 20 Eylül 1940 tarihinde genel seferberlik ilan etmiştir. Bu kararla, 20-45 yaş arası erkeklerin askere alınması ve silahlı kuvvetlere malzeme sağlanması öngörülmüştür. Bu seferberlikte yaklaşık 2 milyon kişi askere alınmıştır.
-
Kıbrıs Barış Harekâtı: Türkiye Cumhuriyeti, 20 Temmuz 1974 tarihinde Kıbrıs’ta yaşanan darbe ve Rum saldırılarına karşı Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlatmıştır. Bu harekât sırasında, Türkiye’de genel seferberlik ilan edilmemiştir. Ancak bazı bölgelerde sınırlı seferberlik ilan edilmiştir. Bu bölgelerde, 20-45 yaş arası erkeklerin askere alınması ve silahlı kuvvetlere malzeme sağlanması öngörülmüştür. Bu seferberlikte yaklaşık 100 bin kişi askere alınmıştır.
-
Terörle Mücadele: Türkiye Cumhuriyeti, 1984 yılından beri terör örgütü PKK ile mücadele etmektedir. Bu mücadele sırasında, Türkiye’de genel seferberlik ilan edilmemiştir. Ancak bazı bölgelerde sınırlı seferberlik ilan edilmiştir. Bu bölgelerde, terörle mücadele için gerekli personel ve malzeme sağlanmıştır. Bu seferberlikte askere alınan kişi sayısı bilinmemektedir.
