Srebrenitsa Katliamı, 1992-1995 yılları arasında yaşanan Bosna Savaşı sırasında, Temmuz 1995’te Bosna-Hersek’in Srebrenitsa kentinde gerçekleşen bir soykırım olayıdır. Bu olayda, Bosnalı Sırp güçleri tarafından 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk öldürülmüştür. Bu katliam, Avrupa’da İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra yaşanan en büyük insanlık suçu olarak kabul edilmektedir.
Srebrenitsa Katliamı’nın arka planında, Yugoslavya’nın dağılması ve Balkanlarda milliyetçilik akımının yükselmesi vardır. Yugoslavya, 1991 yılında Slovenya ve Hırvatistan’ın bağımsızlıklarını ilan etmesiyle parçalanmaya başlamıştır. Bu durum, Bosna-Hersek’te yaşayan Sırpları ve Hırvatları da bağımsızlık istemeye itmiştir. Bosna-Hersek’te 1992 yılında yapılan referandumda, Boşnaklar ve Hırvatlar bağımsızlıktan yana oy kullanmış, ancak Sırplar boykot etmiştir. Referandum sonucunda Bosna-Hersek bağımsızlığını ilan etmiş, ancak Sırplar bunu tanımamıştır. Bunun yerine, Bosna-Hersek’in kuzey ve doğusunda Sırp Cumhuriyeti’ni kurmuşlardır. Hırvatlar da Bosna-Hersek’in güneybatısında Hırvat Cumhuriyeti Hersek-Bosna’yı kurmuşlardır. Böylece üç taraf arasında savaş başlamıştır.
Srebrenitsa Katliamı’nın başlangıcı ise, 6 Temmuz 1995’te Bosnalı Sırp güçlerinin Srebrenitsa’ya saldırmasıyla olmuştur. Srebrenitsa, Birleşmiş Milletler tarafından güvenli bölge ilan edilmişti ve Hollandalı barış gücü askerleri tarafından korunuyordu. Ancak Hollandalı askerler, Sırp güçlerinin ağır silahlarla yaptığı saldırılara karşı koyamadılar ve teslim oldular. Sırp güçleri, Hollandalı askerlerin elindeki silahları aldılar ve BM karargahına sığınan binlerce Boşnak sivili ellerinden aldılar. Sırplar, Boşnak erkekleri ve çocukları kamyonlarla götürerek ormanlık alanlarda, fabrikalarda ve depolarda katlettiler. Kadın ve kız çocukları ise tecavüze uğradılar veya esir alındılar. Katliamda yaklaşık 8 bin Boşnak öldürüldü ve binlercesi kayboldu.
Srebrenitsa Katliamı’nın sonuçları ise hem Bosna-Hersek hem de uluslararası toplum için çok ağır olmuştur. Katliam, Bosna-Hersek’in tarihinde derin bir yara açmış ve etnik bölünmüşlüğü arttırmıştır. Katliamdan sağ kurtulanlar ise travma, yas ve adalet arayışı içinde yaşamaya devam etmiştir. Uluslararası toplum ise katliamın önlenememesi nedeniyle büyük bir eleştiriye maruz kalmıştır. Birleşmiş Milletler’in güvenilirliği sarsılmış ve Hollanda hükümeti istifa etmiştir. NATO ise savaşı sonlandırmak için hava saldırıları düzenlemiş ve barış görüşmelerine baskı yapmıştır. 1995 yılında Dayton Antlaşması ile savaş resmen bitmiştir, ancak Bosna-Hersek’te etnik bölünmüşlük ve siyasi istikrarsızlık devam etmektedir.
Srebrenitsa Katliamı, insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biridir. Bu katliam, Birleşmiş Milletler tarafından soykırım olarak tanınmıştır. Katliamda rol alan Sırp liderler Radovan Karadzic ve Ratko Mladic, Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından soykırım, insanlığa karşı suç ve savaş suçlarından suçlu bulunmuş ve ömür boyu hapse mahkum edilmiştir. Ancak katliamın tüm sorumluları henüz yargılanmamıştır. Srebrenitsa Katliamı’nın kurbanları ve yakınları ise adalet, hakikat ve hafıza mücadelesini sürdürmektedir.
