Kumullar rüzgarların taşıdığı kum taneciklerinin bir araya gelmesiyle oluşan kum yığınlarıdır. Bu kum taneciklerinin kaynağı genellikle sahil bölgelerindeki plajlardan veya kurak bölgelerdeki çöllerden gelir. Rüzgar, kum taneciklerini taşıyarak çevreye yayılır ve zamanla kumulların oluşmasına neden olur.
Kumulların oluşumu ve şekillenmesinde rüzgarın yönü, hızı, sürekliliği ve değişkenliği önemlidir. Rüzgarın tek yönden esmesi halinde hilal şeklindeki enine kumullar, çok yönlü esmesi halinde ise piramidal şeklindeki yıldız kumulları oluşur. Kumulların boyutu ve uzunluğu da rüzgarın etkisiyle değişebilir. Bazı çöl kumulları kilometrelerce uzunlukta ve birkaç yüz metre yükseklikte olabilir.
Kumullar, Dünya üzerinde yoğun olarak sıcak ekvator kuşağındaki çöllerde bulunurlar. Ancak kumullar sadece Dünya’da değil, diğer gezegenlerde de görülebilir. Örneğin Venüs’te, Mars’ta ve Satürn’ün uydusu Titan’da da farklı karışım ve yoğunluktaki kumullar bulunmaktadır.
