Fön rüzgarı, dağların ve tepelerin yamaçları boyunca alçalmakta olan havanın hareketleriyle ortaya çıkan bir rüzgar çeşididir. Bu rüzgar, yamaç boyunca yükselmekte olan hava kütlesinin bir dağı aşması ile diğer yamaçta alçalması sebebi ile oluşur. Yükselen hava ise her 100 metrede 0,5∘C soğur. Hâlbuki dağın öbür yamacında alçalmaya başlayan hava ise her 100 metrede 1∘C ısınır.
Fön rüzgarının oluşmasında etkili olan faktörler şunlardır:
-
Dağların denizlere paralel olması: Denizden gelen nemli hava, dağın yamacına çarparak yükselmeye başlar. Yükseldikçe soğuyan ve doygunluğa ulaşan hava, zirveye yakın bir yerde yağış bırakarak kuru hale geçer. Sonra dağın karaya bakan yamacına doğru alçalmaya başlar. Alçaldıkça ısınan ve kuruyan hava, fön rüzgarı olarak esmeye başlar.
-
Havanın nem durumu: Havanın nemli olması, yükselirken daha fazla soğumasına ve yağış bırakmasına neden olur. Havanın kuru olması ise, alçalırken daha fazla ısınmasına ve kurumasına neden olur.
-
Sürtünme kuvveti: Alçalan havanın sürtünme kuvveti ile karşılaşması, havanın daha fazla ısınmasına ve kurumasına neden olur.
Fön rüzgarının etkileri şunlardır:
-
Sıcaklık artışı: Fön rüzgarı, eserken sıcaklığı 10-15 derece arasında artırır. Bu da bitkilerin erken olgunlaşmasına ve hasat edilmesine neden olur.
-
Karların erimesi: Fön rüzgarı, kış aylarında eserken karları eritir. Bu da su baskınlarına ve çığlara neden olur.
-
Kuraklık ve yangın: Fön rüzgarı, yaz aylarında eserken ürünlerin kurumasına ve orman yangınlarına sebep olur.
