Yükselti ve toprak verimliliği arasındaki ilişki, toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini etkileyen çeşitli faktörlere bağlıdır. Genel olarak, yükselti arttıkça toprak verimliliği azalır. Bunun nedenleri şunlardır:
-
Yükselti arttıkça, sıcaklık düşer, nem azalır ve atmosfer basıncı değişir. Bu faktörler, toprak oluşumunda rol oynayan kimyasal ve biyolojik süreçleri yavaşlatır. Örneğin, sıcaklık düştükçe, kimyasal ayrışma yavaşlar ve toprakta organik madde birikimi azalır. Bu da toprağın rengini, yapısını ve verimliliğini etkiler.
-
Yükselti arttıkça, bitki örtüsü de değişir. Yüksek rakımlarda, soğuğa dayanıklı ancak düşük verimli bitkiler yetişir. Bu bitkilerin toprak üzerindeki etkisi, düşük rakımlarda yetişen daha verimli bitkilerden farklıdır. Örneğin, yüksek rakımlarda yetişen bitkilerin kök sistemi daha zayıftır ve toprağı daha az havalandırır. Bu da toprağın su tutma kapasitesini ve besin elementlerini etkiler.
-
Yükselti arttıkça, yağış miktarı ve dağılımı da değişir. Genellikle yüksek rakımlarda yağış miktarı artar ancak yağışın türü ve mevsimi de önemlidir. Örneğin, yüksek rakımlarda kar yağışı daha fazla olabilir ancak kar eridiğinde toprağı aşırı ıslatabilir veya taşıyabilir. Bu da toprağın erozyona uğramasına veya tuzluluk oranının artmasına neden olabilir.
