Toprak türleri, toprağın yapısını, özelliklerini ve oluşumunu belirleyen faktörlere göre sınıflandırılan toprak gruplarıdır. Dünyada ve Türkiye’de çok çeşitli toprak türleri bulunmaktadır. Toprak türlerini şu şekilde sıralayabiliriz:
-
Kumlu topraklar: Kum oranı yüksek, kil oranı düşük, su tutma kapasitesi az, işlenmesi kolay, besin değeri düşük topraklardır.
-
Killi topraklar: Kil oranı yüksek, su tutma kapasitesi yüksek, işlenmesi zor, ağır ve katı topraklardır.
-
Tınlı topraklar: Kum ve kil oranı dengeli, su tutma kapasitesi ideal, işlenmesi kolay, tarım için elverişli topraklardır.
-
Marnlı topraklar: Kireç ve kil oranı yüksek, su tutma kapasitesi orta, işlenmesi kolay, verimli topraklardır.
-
Humuslu topraklar: Organik madde oranı yüksek, su tutma kapasitesi yüksek, besin değeri yüksek, koyu renkli topraklardır.
-
Kireçli topraklar: Kireç oranı yüksek, su tutma kapasitesi düşük, işlenmesi zor, beyaz renkli topraklardır.
-
Taşlı topraklar: Taş oranı yüksek, su tutma kapasitesi çok düşük, işlenmesi zor, verimsiz topraklardır.
Toprak türleri ayrıca iklimlere, kayaçların yapılarına ve yer şekillerine göre de sınıflandırılabilir. Bu sınıflandırmaya göre dünyada üç ana toprak grubu vardır: Zonal topraklar, Azonal topraklar ve İntrazonal topraklardır. Zonal topraklar iklimin etkisiyle oluşan ve belirgin bir profil gösteren topraklardır. Örneğin tropikal iklimde laterit toprağı, ılıman iklimde kahverengi orman toprağı gibi. Azonal topraklar iklimden çok ana materyalin etkisiyle oluşan ve profil göstermeyen topraklardır. Örneğin alüvyal topraklar, kumlu çöl toprakları gibi. İntrazonal topraklar ise iklimden çok yer şekillerinin veya özel faktörlerin etkisiyle oluşan ve profil gösteren veya göstermeyen topraklardır. Örneğin tuzlu bataklık toprakları, volkanik küllerden oluşan andosol toprakları gibi.
Türkiye’de ise iklim çeşitliliği ve yeryüzü şekillerinin farklılığı nedeniyle çok sayıda toprak türü bulunmaktadır. Türkiye’de bulunan başlıca toprak türleri şunlardır:
-
Kahverengi Orman Toprakları: Karadeniz Bölgesi’nde yaygın olarak görülen, humuslu ve verimli bir zonal topraktır.
-
Kestane Rengi Orman Toprakları: Akdeniz Bölgesi’nde yaygın olarak görülen, humuslu ve verimli bir zonal topraktır.
-
Terra Rossa Toprakları: Ege Bölgesi’nde yaygın olarak görülen, kireçli ve kırmızı renkli bir intrazonal topraktır.
-
Bozkır Toprakları: İç Anadolu Bölgesi’nde yaygın olarak görülen, kireçli ve tuzlu bir intrazonal topraktır.
-
Çöl Toprakları: Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer yer görülen, kumlu ve verimsiz bir azonal topraktır.
-
Alüvyal Topraklar: Tüm bölgelerde akarsu yataklarında görülen, alüvyonlu ve verimli bir azonal topraktır.
