Akıl yürütme, eldeki bilgilerden yeni bilgiler çıkarmak için kullanılan bir düşünme yöntemidir. Akıl yürütme, mantık ve felsefe gibi alanlarda önemli bir rol oynar. Akıl yürütmenin çeşitli türleri vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Tümevarım: Tikel (özel) verilerden tümel (genel) sonuçlar elde etmeye tümevarım denir. Örneğin, “Ali, Ekrem, Metin insandır. Ali, Ekrem, Metin düşünür. Bütün insanlar düşünür.” cümlesi bir tümevarım örneğidir.
-
Tümdengelim: Tümel (genel) verilerden tikel (özel) sonuçlar elde etmeye tümdengelim denir. Örneğin, “Bütün insanlar ölümlüdür. Ekrem insandır. Öyleyse Ekrem ölümlüdür.” cümlesi bir tümdengelim örneğidir.
-
Analoji: Özellikleri birbirine benzeyen iki şeyden birini, diğeri hakkında bilgi edinmek için kullanmaktır. Örneğin, “Seri katillerin %90’ı üç yıl içerisinde yakalanır. William R. Cowney, bir seri katildir. William R. Cowney’in üç yıl içerisinde yakalanma ihtimali %90’dır.” cümlesi bir analoji örneğidir.
