Bir düşünceyi değerlendirirken, öncelikle amaç, kanıt ve mantık olmak üzere üç temel ölçütü göz önünde bulundururum.
-
Amaç: Bir düşüncenin amacı, neyi anlatmaya veya ikna etmeye çalıştığını belirler. Bir düşüncenin amacı, açıkça belirtilmiş veya gizli olabilir. Bir düşüncenin amacını anlamak için, şu soruları sorabiliriz: Bu düşünce kimin için? Bu düşünce neyi savunuyor veya eleştiriyor? Bu düşünce neyi başarmak istiyor?
-
Kanıt: Bir düşüncenin kanıtı, onu destekleyen veya çürüten veri, bilgi veya gözlemlerdir. Bir düşüncenin kanıtını değerlendirirken, şu soruları sorabiliriz: Bu kanıt güvenilir ve geçerli mi? Bu kanıt yeterli ve uygun mu? Bu kanıt başka şekilde yorumlanabilir mi?
-
Mantık: Bir düşüncenin mantığı, onun iç tutarlılığı ve akıl yürütmesidir. Bir düşüncenin mantığını değerlendirirken, şu soruları sorabiliriz: Bu düşünce kendi varsayımlarıyla çelişiyor mu? Bu düşünce kanıtlarıyla uyumlu mu? Bu düşünce mantıksal hatalar veya yanlılıklar içeriyor mu?
Bu üç ölçüt, bir düşünceyi eleştirel bir şekilde analiz etmemize ve değerlendirmemize yardımcı olabilir.
