Okuduğunuz türküden hareketle metnin tür özelliklerini ve günümüzdeki önemini aşağıya yazınız.

Question

TÜRKÜ
ESTERGON KAL’ASI
Estergon Kal’ası su başı durak
Kemirir içimi bir sinsi firak
Gönül yâr peşinde yâr ondan ırak
Akma Tuna akma ben bir dertliyim
Yâr peşinde koşar kara bahtlıyım
Estergon Kal’ası su başı kaya
Kemirir gönlümü aşk denen belâ
Çektiğimi hoş gör gel etme cefa
Akma Tuna akma ben bir dertliyim
Yâr peşinde koşar kara bahtlıyım
Estergon Kal’ası su başı hisar
Baykuşlar çağrışır bülbüller susar
Kâfir bayrağını burcuna asar
Akma Tuna akma ben bir dertliyim
Yâr peşinde koşar kara bahtlıyım
Estergon Kal’ası su başı kal’a
Göklere ser çekmiş burçları hele
Biz böyle kal’ayı vermezdik ele
Akma Tuna akma ben bir dertliyim
Yâr peşinde koşar kara bahtlıyım

Answer 1

Okuduğunuz türkü, Estergon Kalesi’nin Osmanlılar tarafından alınıp kaybedilmesini anlatan bir ağıt türküsüdür. Türkünün tür özellikleri şunlardır:

• Türkü, dörtlükler halinde yazılmıştır. Her dörtlükte son iki mısra tekrarlanmaktadır.
• Türkü, hece ölçüsüyle yazılmıştır. Her mısra on bir heceden oluşmaktadır.
• Türkü, uyak düzeni açısından aaxa şeklindedir. Yani her dörtlükte ilk iki mısra kendi arasında, son iki mısra ise kendi arasında uyaklıdır.
• Türkü, yarım uyak kullanmaktadır. Yani uyaklı kelimelerin son heceleri tam olarak aynı olmayıp sadece ses benzerliği taşımaktadır. Örneğin, durak-firak, kaya-belâ, hisar-susar, kal’a-ele gibi.
• Türkü, redif kullanmaktadır. Yani her mısranın sonunda aynı kelime veya ek tekrarlanmaktadır. Bu türküde redif “akma” kelimesidir.
• Türkü, aliterasyon kullanmaktadır. Yani bazı mısralarda aynı sesli veya sessiz harfler tekrarlanmaktadır. Örneğin, “Kemirir içimi bir sinsi firak”, “Çektiğimi hoş gör gel etme cefa”, “Baykuşlar çağrışır bülbüller susar” gibi.

Türkünün günümüzdeki önemi ise şudur:

• Türkü, Türklerin tarihî ve kültürel mirasının bir parçasıdır. Türküler, geçmişte yaşanan olayları, duyguları, gelenekleri ve değerleri aktaran birer belge niteliği taşımaktadır.
• Türkü, Türkçenin zenginliğini ve güzelliğini ortaya koyan bir edebî metindir. Türküler, dilin ses, ritim, uyak ve anlam yönlerini ustaca kullanarak sanatsal bir ifade oluşturmaktadır.
• Türkü, toplumsal hafızayı canlı tutan ve kimlik bilincini güçlendiren bir unsurdur. Türküler, milletin ortak acılarını, sevinçlerini, özlemlerini ve hayallerini paylaşarak birlik ve beraberlik duygusunu pekiştirmektedir.