Arkhe, Antik Yunan felsefesinde her şeyin temelini, ilk nedenini veya ilk maddesini ifade eden bir kavramdır. Sokrates öncesi filozoflar, arkhe sorununu çözmek için farklı önerilerde bulunmuşlardır. Bu önerileri kısaca şöyle özetleyebiliriz:
-
Thales: Arkhe’nin su olduğunu savunmuştur. Suyun yaşamın kaynağı olduğunu ve her şeyin suya dönüşebildiğini gözlemlemiştir.
-
Anaksimandros: Arkhe’nin apeiron (sınırsız, belirsiz) olduğunu ileri sürmüştür. Apeiron’un hiçbir elemente benzemediğini ve her şeyin apeiron’dan doğup ona geri döndüğünü iddia etmiştir.
-
Anaksimenes: Arkhe’nin hava olduğunu öne sürmüştür. Havayı evrenin ruhu olarak görmüş ve havanın yoğunlaşması veya incelmesiyle diğer elementlerin oluştuğunu söylemiştir.
-
Herakleitos: Arkhe’nin ateş olduğunu belirtmiştir. Ateşi değişimin ve hareketin sembolü olarak almış ve her şeyin sürekli akıp değiştiğini vurgulamıştır.
-
Empedokles: Arkhe’nin dört element (toprak, hava, su, ateş) olduğunu kabul etmiştir. Bu elementlerin sevgi ve nefret güçleri tarafından birleştirildiğini veya ayrıldığını savunmuştur.
-
Demokritos: Arkhe’nin atom olduğunu iddia etmiştir. Atomları boşlukta hareket eden bölünemez parçacıklar olarak tanımlamış ve her şeyin atomların birleşmesinden meydana geldiğini ileri sürmüştür.
Bu filozofların arkhe sorununa verdikleri cevaplar, felsefe tarihinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.
