Fenomenoloji, varlığı var olandan yola çıkarak varlığın hakikatini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir yöntemdir. Fenomenolojiye göre, varlık fenomenler olarak anlaşılmalıdır ve fenomenler öznel bir bakış açısıyla değil, nesnel bir tutumla incelenmelidir. Fenomenolojiye göre, bilgi fenomenleri olduğu gibi kavramak ve açıklamaktır.
Fenomenolojinin kurucusu olan Husserl’e göre, fenomenoloji bütün diğer bilimlerin temelini oluşturur. Husserl, fenomenolojik yöntemi şu şekilde tanımlar:
-
Yönelimsellik: Fenomenolojide, özneyi nesneye yönelten ve nesneyi özneye gösteren bir ilişki vardır. Bu ilişkiye yönelimsellik denir. Yönelimsellik sayesinde, özne nesneyi algılar, anlar ve yorumlar.
-
Paranteze Alma: Fenomenolojide, öznenin nesneye yönelirken, nesne hakkındaki önyargılarını, varsayımlarını ve teorilerini paranteze alması gerekir. Bu işleme paranteze alma denir. Paranteze alma sayesinde, özne nesneyi olduğu gibi görür, nesnenin hakikatine ulaşır.
-
Fenomenolojik Tavır: Fenomenolojide, öznenin paranteze aldığı şeyleri yeniden ele alması ve bunları fenomenler olarak betimlemesi gerekir. Bu işleme fenomenolojik tavır denir. Fenomenolojik tavır sayesinde, özne nesnenin özünü kavrar, nesnenin anlamını ortaya çıkarır.
Fenomenolojinin temel kavramlarından biri de indirgemecilik (reduction)dir. Indirgemecilik, fenomenleri daha basit veya temel unsurlara indirgeyerek analiz etmeyi ifade eder. Husserl’e göre, fenomenolojide iki tür indirgemecilik vardır:
-
Fenomenolojik İndirgeme ya da Epokhe: Bu indirgemecilikte, özne nesnenin varlığını veya gerçekliğini sorgulamaz; ama nesnenin kendisine nasıl göründüğüne odaklanır. Özne nesnenin varlığını askıya alır; ama nesnenin görünüşünü kabul eder. Bu indirgemecilik sayesinde, özne nesnenin fenomenini elde eder.
-
Eidetik İndirgeme: Bu indirgemecilikte, özne nesnenin bireysel veya tarihsel özelliklerini göz ardı eder; ama nesnenin evrensel veya zorunlu özelliklerine odaklanır. Özne nesnenin değişken yönlerini soyutlar; ama nesnenin sabit yönlerini somutlaştırır. Bu indirgemecilik sayesinde, özne nesnenin eidosunu (özü) elde eder.
