Dewey’e göre, düşünme, deneyimlerimizden öğrenmemizi sağlayan bir süreçtir. Düşünme, yaptığımız eylemlerin sonuçlarını gözlemleyerek ve bunlar arasında mantıksal ilişkiler kurarak, karşılaştığımız problemlere çözüm bulmamıza yardımcı olur. Dewey, düşünmeyi beş aşamadan oluşan bir yansıtıcı deneyim olarak tanımlamıştır. Bu aşamalar şunlardır:
-
Problem duygusu: Bu aşamada, deneyimlerimizde bir uyumsuzluk, bir belirsizlik ya da bir zorluk fark ederiz. Bu durum bizi rahatsız eder ve düşünmeye başlamamızı tetikler.
-
Problem tanımlama: Bu aşamada, problem duygusunun kaynağını belirlemeye çalışırız. Problemimizin ne olduğunu ve neye bağlı olduğunu açıkça ifade ederiz.
-
Hipotez oluşturma: Bu aşamada, problemimize çözüm getirebilecek olası fikirler üretiriz. Bu fikirler, daha önceki deneyimlerimize, bilgilerimize ya da sezgilerimize dayanabilir.
-
Hipotez test etme: Bu aşamada, ürettiğimiz fikirleri denemeye koyarız. Fikirlerimizin mantıklı ve uygulanabilir olup olmadığını görmek için veri toplarız, deney yaparız ya da mantıksal çıkarımlarda bulunuruz.
-
Sonuç çıkarma: Bu aşamada, test ettiğimiz fikirlerin sonuçlarını değerlendiririz. Fikirlerimizin problemimize çözüm getirip getirmediğini, eksik ya da yanlış yönleri olup olmadığını belirleriz.
Dewey’e göre, bu aşamalar arasında sıkı bir bağlantı vardır. Her aşama, önceki aşamanın sonucuna dayanır ve sonraki aşamanın temelini oluşturur. Böylece, düşünme, problemle karşılaştığımızda başlayan ve problemi çözdüğümüzde biten bir süreç değil, sürekli devam eden bir öğrenme yolculuğudur.
