10. Sınıf Biyoloji Ders Kitabı Sayfa 36 Cevapları - Pasifik Yayınları

Question

A. Aşağıdaki soruların cevaplarını altlarındaki noktalı yerlere yazınız. 

1. Hücre bölünmesinin üreme, büyüme ve gelişme ile ilişkisini açıklayınız. ........................................................................................................ 

2. Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar iğ ipliklerinin oluşumunu ya da DNA sentezini engelle- yerek iş görür. Bunun nedenini, kanser ve hücre döngüsü arasındaki ilişki hakkında bilgilerinizi kullanarak açıklayınız. ................................................................................................................

3. Aşağıdaki canlılarda görülen eşeysiz üreme çeşitlerini yanlarındaki boşluklara yazınız. Bakteri ............................................ Çilek ............................................ Hidra ............................................ Yer elması ............................................ Amip ............................................ Denizyıldızı ............................................ Eğrelti otu ............................................ Lale

4. Mikroskopta incelediğiniz bir hayvan hücresinde mitozun metafaz evresinde 64 kromatit bulundu- ğunu gözlemliyorsunuz. Bu hücrenin başlangıçtaki kromozom sayısı ve bölünme sonucu oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı sırasıyla kaçtır? ................................................................................................................

5. Bitki ve hayvan hücrelerinde hücre bölünmesi sırasında görülen farklılıkları sıralayınız. ................................................................................................................ 

6. Tohumla üretimi zor ve zaman alıcı olan bir bitkinin vejetatif olarak çoğaltılabileceği yollar öneri- niz. Bunlara günlük yaşamınızda karşılaştığınız bitkilerden örnekler veriniz. ...................................................................................................................

Answer 1

A. Aşağıdaki soruların cevaplarını altlarındaki noktalı yerlere yazınız.

1. Hücre bölünmesinin üreme, büyüme ve gelişme ile ilişkisini açıklayınız.
Hücre bölünmesi, canlıların üreme, büyüme ve gelişme süreçlerinde önemli bir rol oynar. Üreme, canlıların nesillerini devam ettirmesi için yeni bireyler oluşturmasıdır. Büyüme, canlıların boyutlarının artmasıdır. Gelişme, canlıların yapısal ve işlevsel olarak değişmesidir.

Hücre bölünmesi sayesinde, tek hücreli canlılar eşeysiz olarak ürerler. Bu canlılar, kendilerini ikiye bölerek iki yavru hücre oluştururlar. Yavru hücreler, ana hücre ile aynı genetik özelliklere sahiptir. Bu şekilde, tek hücreli canlılar nesillerini sürdürürler.

Hücre bölünmesi sayesinde, çok hücreli canlılar büyür ve gelişirler. Bu canlılar, vücutlarında bulunan hücrelerin bölünmesiyle yeni hücreler oluştururlar. Yeni hücreler, vücudun farklı bölgelerinde farklılaşarak farklı görevleri yerine getiren dokuları oluştururlar. Bu şekilde, çok hücreli canlılar boyut ve şekil olarak değişirler.

Hücre bölünmesi sayesinde, çok hücreli canlıların bazıları eşeyli olarak ürerler. Bu canlılar, vücutlarında bulunan özel hücrelerin bölünmesiyle gamet adı verilen üreme hücrelerini oluştururlar. Gametler, erkek ve dişi bireyler arasında birleşerek zigot adı verilen yeni bir hücre oluştururlar. Zigot, bölünerek yeni bir bireyin oluşmasını sağlar. Bu şekilde, çok hücreli canlılar genetik çeşitlilik gösterirler.

2. Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar iğ ipliklerinin oluşumunu ya da DNA sentezini engelleyerek iş görür. Bunun nedenini, kanser ve hücre döngüsü arasındaki ilişki hakkında bilgilerinizi kullanarak açıklayınız. 

Kanser, kontrolsüz bir şekilde bölünerek çoğalan anormal hücrelerin oluşmasıdır. Kanserli hücreler, normal hücrelere göre daha hızlı ve daha fazla bölünürler. Bu da vücutta tümör adı verilen kitlelere neden olur.

Hücre döngüsü, normal bir hücrenin bölünerek iki yavru hücre oluşturması için geçirdiği evrelerdir. Hücre döngüsünde G1, S, G2 ve M evreleri bulunur. G1 evresinde hücre büyür ve metabolik faaliyetleri gerçekleştirir. S evresinde DNA sentezi yaparak kromozom sayısını ikiye katlar. G2 evresinde hücre bölünmeye hazırlanır ve iğ iplikleri oluşmaya başlar. M evresinde mitoz veya mayoz adı verilen iki tip bölünme gerçekleşir.

Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, iğ ipliklerinin oluşumunu ya da DNA sentezini engelleyerek iş görür. Bu ilaçlar, kanserli hücrelerin G2 veya S evrelerinde durmalarına veya ölmelerine neden olurlar. Böylece kanserli hücrelerin bölünmesi ve çoğalması önlenir veya yavaşlatılır.

3. Aşağıdaki canlılarda görülen eşeysiz üreme çeşitlerini yanlarındaki boşluklara yazınız. 

Bakteri bölünme Çilek sürünücü gövde Hidra tomurcuklanma Yer elması yumru Amip bölünme Denizyıldızı parçalanma Eğrelti otu sporla üreme Lale soğan
4. Mikroskopta incelediğiniz bir hayvan hücresinde mitozun metafaz evresinde 64 kromatit bulunduğunu gözlemliyorsunuz. Bu hücrenin başlangıçtaki kromozom sayısı ve bölünme sonucu oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı sırasıyla kaçtır? 

Bu hücrenin başlangıçtaki kromozom sayısı 32’dir. Çünkü S evresinde DNA sentezi yaparak kromozom sayısını ikiye katlamıştır. Her kromozom iki kromatitten oluşur. Dolayısıyla 64 kromatit, 32 kromozoma eşittir.

Bölünme sonucu oluşan yavru hücrelerin kromozom sayısı da 32’dir. Çünkü mitoz bölünmede ana hücre ile aynı sayıda kromozom taşıyan iki yavru hücre oluşur. Her yavru hücre, 32 kromozom ve dolayısıyla 64 kromatit içerir.

5. Bitki ve hayvan hücrelerinde hücre bölünmesi sırasında görülen farklılıkları sıralayınız. 

Bitki ve hayvan hücrelerinde hücre bölünmesi sırasında görülen farklılıklar şunlardır:

• Hayvan hücrelerinde sitoplazma bölünmesi, aktin ve miyozin filamanlarının oluşturduğu bir yarıkla gerçekleşirken, bitki hücrelerinde sitoplazma bölünmesi, golgi aygıtından salınan veziküllerin birleşerek oluşturduğu bir hücre plakasıyla gerçekleşir.
• Hayvan hücrelerinde sentrozom adı verilen bir yapı bulunurken, bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz. Sentrozom, iğ ipliklerinin oluşumunda rol oynar.
• Hayvan hücrelerinde bölünme sırasında hücre şekli değişirken, bitki hücrelerinde bölünme sırasında hücre şekli değişmez. Hayvan hücreleri, sitoplazmanın kasılmasıyla çukurlaşırken, bitki hücreleri, sert bir hücre duvarına sahip oldukları için çukurlaşmazlar.

6. Tohumla üretimi zor ve zaman alıcı olan bir bitkinin vejetatif olarak çoğaltılabileceği yollar öneriniz. Bunlara günlük yaşamınızda karşılaştığınız bitkilerden örnekler veriniz. 

Tohumla üretimi zor ve zaman alıcı olan bir bitkinin vejetatif olarak çoğaltılabileceği yollar şunlardır:

• Dal parçasının toprağa dikilmesi: Bu yöntemde, bitkinin sağlıklı bir dal parçası kesilerek toprağa dikilir. Dal parçası kök salarak yeni bir bitki oluşturur. Bu yöntemle gül, asma, söğüt gibi bitkiler çoğaltılabilir.
• Gövde parçasının suya konulması: Bu yöntemde, bitkinin gövde parçası kesilerek su dolu bir kabın içine konulur. Gövde parçası suyun içinde kök salarak yeni bir bitki oluşturur. Bu yöntemle begonya, sardunya, paşa kılıcı gibi bitkiler çoğaltılabilir.
• Yumru veya soğanın toprağa dikilmesi: Bu yöntemde, bitkinin yumru veya soğan adı verilen depo organları toprağa dikilir. Yumru veya soğan, yeni sürgünler vererek yeni bir bitki oluşturur. Bu yöntemle patates, yer elması, lale, zambak gibi bitkiler çoğaltılabilir.
• Aşı yapılması: Bu yöntemde, iki farklı bitkinin uyumlu olan gövde veya dal parçaları birbirine bağlanır. Bağlanan parçalar kaynaşarak tek bir bitki oluşturur. Bu yöntemle elma, armut, erik, kiraz gibi meyve ağaçları çoğaltılabilir.